Nhiều dấu tích quan trọng đã xuất lộ từ đợt khảo cổ học di tích Núi Bân, Đàn Nam Giao của Tây Sơn tại P.An Tây, TP.Huế, Thừa Thiên – Huế
Sáng ngày 29.7, Sở Văn hóa và Thể thao (VH – TT) tỉnh Thừa Thiên – Huế phối hợp với Bảo tàng Lịch sử quốc gia VN (LSQGVN) tổ chức hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khảo cổ học di tích Núi Bân – đàn Nam Giao thời Tây Sơn.
![]() |
Dấu tích nền gạch của Đàn đã xuất lộ một phần |
Tham dự hội nghị có TS. Nguyễn Văn Đoàn, Giám đốc Bảo tàng LSQGVN, Nhà khảo cổ học Nguyễn Chất, Trưởng đoàn khảo cổ học của Bảo tàng LSQGVN cùng các thành viên của đoàn công tác; TS. Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở VH-TT Thừa Thiên – Huế và các cán bộ chuyên môn liên quan. Hội nghị còn có những khách mời gồm: PGS.TS Đỗ Bang, Phó chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam cùng các nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa, Trần Đại Vinh, Ths. Lê Duy Sơn, TS. Nguyễn Văn Quảng, TS. Huỳnh Thị Anh Vân, TS. Lê Thị An Hòa…
Xuất lộ nhiều dấu tích quan trọng
Sau gần một tháng triển khai khai quật khảo cổ học, với diện tích khai quật hơn 100m2, đã phát lộ rõ ràng chính xác mặt nền và cấu trúc nguyên gốc của 3 tầng đàn tế hình tháp cụt chồng lên nhau gần như có hình tròn.
Đoàn khảo cổ học còn phát hiện một đoạn móng kè phía Tây Nam ở tầng dưới cùng, có khả năng là chân móng của một tầng đàn tế hình vuông.
![]() |
Các nhà nghiên cứu và khảo cổ tại công trường khảo cổ học di tích Núi Bân |
“Nếu giả thiết này chính xác thì đàn tế Giao thời Tây Sơn là một đàn tế trời được quy hoạch, xây đắp khá bài bản (dù lợi dụng một ngọn núi tự nhiên sẵn có), có cấu trúc gần tương tự đàn Viên Khâu ở Thiên Đàn Bắc Kinh (đàn tế trời của hai triều Minh, Thanh ở Trung Quốc) với 1 tầng đàn vuông ở dưới và 3 tầng đàn tròn bên trên”, TS. Phan Thanh Hải, nhận định.
![]() |
Một phần của Đàn tế đã xuất lộ |
Theo PGS.TS Đỗ Bang, di tích Núi Bân (hay Bân Sơn), nơi vua Quang Trung làm lễ lên ngôi hoàng đế, ngày 22 tháng 12 âm lịch ( năm 1788) và xuất quân đánh tan 29 vạn quân Thanh, Sau chiến thắng quân Thanh, đây là nơi vua Quang Trung làm lễ khải hoàn.
“Di tích này trước năm 1975 gọi là Hòn Thiên, Ba Tầng, Ba Vành, Tam Tầng. Năm 1977, sau khi nghiên cứu, đối chiếu tôi xác định đúng tên trong lịch sử là Bân Sơn, khảo sát số liệu, quy mô, cấu trúc và công bố vào tháng 2.1978 (tại hội thảo về Tây Sơn tại Quy Nhơn và sau đó công bố tạp chí Khảo cổ học, với tên “Đàn Nam giao Tây Sơn tại Huế”).
![]() |
Toàn cảnh di tích Núi Bân chụp trên cao |
Đề nghị tiếp tục mở rộng khảo cổ học Núi Bân
Sau hơn 1 tháng khai quật với nhiều phát hiện mới, quan trọng nhất là phát hiện cấu trúc nền Đàn, có khả năng hình vuông. Nếu dừng lại ở đây, là chưa thể kết luận về quy mô, cấu trúc và vật liệu của nền Đàn. Vì vậy, hội nghị, đã đề nghị tiếp tục khai quật 4 góc nền Đàn để xác chiều kích, quy mô, vật liệu để làm hồ sơ di tích Quốc gia đặc biệt, sẽ có phòng trưng bày tại không gian Văn hóa Quang Trung và phục hồi các nghi lễ lên ngôi, xuất quân, khải hoàn để làm phong phú thêm di sản vật thể đặc biệt có giá trị này”, PGS.TS Đỗ Bang phát biểu.
Di tích Núi Bân, cao 43m, nằm ở phía Nam núi Ngự Bình. Trong suốt gần 100 năm qua, di tích núi Bân đã được các chính quyền các chế độ khác nhau xếp hạng và đưa vào diện cần bảo vệ. Năm Khải Định thứ 10 (1925), triều Nguyễn đã đưa ngọn núi này vào danh mục “An Nam cổ tích” cần được bảo tồn. Năm 1976, UBND cách mạng Bình Trị Thiên đã có quyết định số 99 QĐ (19/5/1976), đưa “núi Ba Vành” vào “Danh sách các Di tích Lịch sử Văn hóa Nghệ thuật và danh thắng được liệt hạng để bảo vệ”. Năm 1988, di tích núi Bân được công nhận là Di tích cấp quốc gia và đến năm 2008 đã có một dự án chỉnh trang, tôn tạo di tích này cùng với việc xây dựng quảng trường và tượng đài của Hoàng đế Quang Trung với tổng diện tích hơn 25.000m2 ngay bên cạnh đó.
![]() |
dấu tích 3 tầng của Đàn Nam Giao Tây Sơn |
Theo TS. Phan Thanh Hải, việc triển khai công tác khai quật khảo cổ học di tích Núi Bân nhằm mục đích bổ sung các căn cứ khoa học đáng tin cậy nhằm xây dựng hồ sơ đề nghị Thủ tướng Chính phủ công nhận di tích này trở thành Di tích cấp quốc gia đặc biệt.
Nguồn: thanhnien.vn