Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ cạnh tranh tại Hải Phòng

Là đầu tàu công nghiệp và cảng biển của khu vực phía Bắc, Hải Phòng hiện có khoảng 1.700 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký khoảng 50 tỷ USD. Địa phương này cũng là điểm đến của nhiều tập đoàn lớn trên thế giới như LG, Pegatron, SK, GE, Bridgestone, cùng các thương hiệu hàng đầu trong nước như VinFast. Những con số này khẳng định vị thế của Hải Phòng như một cực tăng trưởng quan trọng trong các lĩnh vực chế tạo, điện tử, ô tô và logistics.

Theo ông Nguyễn Thành Phương cho biết, ước tính trong năm 2025, các khu công nghiệp, khu kinh tế của Hải Phòng thu hút khoảng 3,8 tỷ USD vốn FDI, trong đó 77% thuộc lĩnh vực chế biến, chế tạo, công nghệ cao và logistics. Điều này cho thấy trọng tâm thu hút vốn là các ngành sản xuất tích hợp chuỗi cung ứng. Cùng với đó, kim ngạch xuất nhập khẩu qua Hải Phòng cũng lớn. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá qua khu vực trong các kỳ gần đây đạt hàng chục tỷ USD mỗi năm, một phần lớn liên quan tới sản xuất xuất khẩu của các dự án FDI và nhà máy lớn ở Hải Phòng.

Hải Phòng cũng sở hữu nhiều khu công nghiệp có hạ tầng đồng bộ, hiện đại như Nam Đình Vũ, Tràng Duệ, DEEP C, VSIP… liên tục thu hút dự án mới, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Tuy nhiên, ông Phương cho rằng, dù có nhiều lợi thế, hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ của Hải Phòng vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, đặc biệt là sự liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI. Tỷ lệ nội địa hóa trong nhiều chuỗi giá trị còn thấp, quy mô và năng lực của các doanh nghiệp hỗ trợ nội địa vẫn hạn chế.

“Mặc dù có các nhà máy FDI lớn, nhiều linh kiện, vật liệu vẫn phải nhập khẩu từ nước ngoài do thiếu nhà cung ứng nội địa đạt tiêu chuẩn. Bên cạnh đó, thông thường các nhà cung ứng trong nước mới đáp ứng được các đơn hàng có giá trị thấp hoặc cung cấp phụ tùng cấp 3 – 4; còn các nhà cung cấp cấp 1, cấp 2 quy mô và tiêu chuẩn quốc tế chưa nhiều”, ông Phương phân tích.

Để thúc đẩy sự liên kết giữa doanh nghiệp Việt và chuỗi cung ứng toàn cầu, ông Nguyễn Thành Phương đề xuất 4 nhóm giải pháp.

Thứ nhất, về chính sách và cơ chế. Hải Phòng có thể xây dựng chính sách ưu đãi cho dự án FDI cam kết nội địa hóa như: xây dựng các gói ưu đãi về thuế, đất cho dự án có tỷ lệ nội địa hóa/cam kết R&D cao, ưu tiên cho dự án tạo chuỗi cung ứng nội địa. Cùng với đó, hình thành quỹ vốn mồi cho doanh nghiệp vừa và nhỏ nâng cấp công nghệ.

Thứ hai, về phát triển năng lực doanh nghiệp. Hải Phòng cần có chương trình nâng cấp năng lực, hợp tác với các FDI lớn để triển khai chương trình đánh giá và đào tạo nhà cung cấp. Hỗ trợ các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tại Hải Phòng đạt chứng nhận quản trị chất lượng quốc tế (ISO/IATF), từ đó tăng tỷ lệ nội địa hóa.

Thứ ba, về kết nối chuỗi cung ứng, cần xây dựng cơ sở dữ liệu nhà cung ứng để các nhà đầu tư FDI tìm kiếm. Đây là giải pháp chi phí thấp nhưng hiệu quả cao giúp rút ngắn thời gian chọn nhà cung ứng. Thường xuyên tổ chức Diễn đàn FDI – Nhà cung ứng Hải Phòng hàng năm, công bố danh mục nhu cầu linh kiện của các dự án FDI.

Thứ tư, về xây dựng hệ sinh thái đổi mới, ông Phương đề xuất kêu gọi những FDI lớn tham gia xây dựng trung tâm thử nghiệm và kiểm định nhà cung ứng. Đồng thời, khuyến khích R&D tại địa phương bằng việc kêu gọi FDI mở các trung tâm R&D/regional hub — LG và nhiều nhà đầu tư Hàn Quốc, Nhật Bản đã có trung tâm và nhà máy ở khu vực này. Việc khuyến khích thêm R&D sẽ tăng khả năng chuyển giao công nghệ và tạo cầu cho các nhà cung ứng địa phương.

“Bên cạnh các giải pháp trên, chúng ta nên có chỉ số theo dõi tỷ lệ nội địa hóa theo ngành, số doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đạt chứng nhận quốc tế, giá trị xuất khẩu sản phẩm do nhà cung ứng trong nước sản xuất, số dự án FDI có cam kết nội địa hóa”, ông Phương nhấn mạnh.