Bí ẩn thi thể giáo dân hơn 100 năm trong nhà thờ cổ ở TP.HCM

Một chiều giữa tháng 1.2026, PV Báo Thanh Niên men theo con hẻm nhỏ trên đường Tôn Thất Thuyết, phường Xóm Chiếu (quận 4 cũ, TP.HCM) để tìm đến nhà thờ Xóm Chiếu – công trình kiến trúc cổ có tuổi đời 101 năm. Giữa khu dân cư đông đúc, ngôi thánh đường hiện lên nổi bật với kiến trúc đặc trưng, tường sơn màu vàng cam và mái ngói đỏ trầm mặc.

Theo chia sẻ của cộng đồng giáo dân, danh xưng Xóm Chiếu xuất phát từ đặc thù lịch sử của vùng đất này. Trước kia, đây là làng nghề dệt chiếu truyền thống nức tiếng, và tên gọi ấy đã gắn liền với ngôi nhà thờ như một chứng nhân lịch sử của địa phương.

Nhà thờ cổ mang kiến trúc Pháp – Nhật hiếm gặp

Để hiểu sâu hơn về nhà thờ cổ này, chúng tôi lật giở tư liệu của Tổng giáo phận TP.HCM, họ đạo Xóm Chiếu được chính thức thành lập vào năm 1856. Tại vùng đất còn hoang vu, sình lầy này, một nhà nguyện tạm được dựng lên, đặt nền móng đầu tiên cho cộng đoàn Công giáo Xóm Chiếu.

Trong quá trình mở rộng và thích ứng với sự phát triển của đô thị, giáo xứ đã nhiều lần di dời. 3 ngôi thánh đường kế tiếp nhau từng được xây dựng tại khu vực Bến Nhà Rồng và cảng Sài Gòn ngày nay.

Năm 1922, Tòa Giám mục Sài Gòn thỏa thuận chuyển nhượng khu đất ven sông cho nhà cầm quyền để xây dựng cảng Sài Gòn.

Từ nguồn kinh phí này, Đức cha Quinton đã mua khoảng 10 mẫu đất tại vị trí hiện nay, quy hoạch đồng bộ khu nhà thờ, nhà xứ, trường học và các xóm giáo dành cho giáo dân sinh sống.

Nhà thờ Xóm Chiếu hiện nay là ngôi thánh đường thứ 4 trong lịch sử giáo xứ, được khởi công và hoàn thành vào tháng 11.1925. Công trình mang phong cách “độc nhất vô nhị” với sự giao thoa của kiến trúc Pháp – Nhật hiếm gặp ở TP.HCM lúc bấy giờ.

Quan sát của PV Báo Thanh Niên, nhà thờ Xóm Chiếu có bố cục đối xứng, mặt đứng rõ ràng và tháp chuông cao vút tạo điểm nhấn thị giác. Tài liệu của UBND quận 4 cũ có viết, nhà thờ cao 30 m, diện tích xây dựng hơn 500 m² nằm trong khuôn viên rộng 3 ha đủ để phục vụ nhu cầu nhiều giáo dân đến sinh hoạt và làm lễ.

Bước vào bên trong thánh đường, không gian đăng đối cùng hệ thống các ô cửa kính màu miêu tả các thánh mang đậm dấu ấn kiến trúc Gothic (là phong cách kiến trúc Trung Cổ, có nguồn gốc từ Pháp, đặc trưng bởi các vòm nhọn cao vút, mái vòm có gân, cột mảnh mai, cửa sổ kính màu lớn… – PV) thường thấy trong các nhà thờ công giáo ở TP.HCM cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20.

Bí ẩn về thi thể giáo dân hơn 1 thế kỷ

Bên cạnh bề dày lịch sử và kiến trúc cổ kính, bên trong nhà chờ phục sinh của nhà thờ giáo xứ Xóm Chiếu còn được nhiều người biết đến bởi việc lưu giữ thi thể một giáo dân đã qua đời hơn 1 thế kỷ.

Ông Thắng (70 tuổi) đã phục vụ tại giáo xứ Xóm Chiếu gần 50 năm chia sẻ: “Người được nhắc đến là bà Anna Nguyễn Thị Sĩ, sinh năm 1840, mất năm 1906”.

Theo ghi nhận của giáo xứ, sinh thời bà là một giáo dân bình thường, không phải nữ tu, không giữ vai trò đặc biệt trong cộng đoàn. Sau khi qua đời, bà được an táng tại nghĩa trang cảng Sài Gòn xưa.

Nhiều năm sau, khi nghĩa trang này bị giải tỏa, thân nhân cải táng thì phát hiện thi thể của bà. Thi thể bà Sĩ được đưa về nghĩa trang Tân Quy (quận 7 cũ). Khi nghĩa trang Tân Quy tiếp tục bị giải tỏa, thi thể được chuyển về nhà chờ Phục Sinh của giáo xứ Xóm Chiếu và lưu giữ cho đến nay.

Hiện thi thể bà Anna Nguyễn Thị Sĩ mặc áo quan đặt trong quan tài có 5 mặt kính trong suốt và có thể nhìn rõ bên trong. Thi hài ở tư thế nằm ngửa, đầu đội khăn lụa. Bên ngoài có tấm bia bằng đá hoa cương màu đen in ảnh, ghi thông tin năm sinh, năm mất.

Ông Thắng chia sẻ thêm về sự bí ẩn này: “Thi thể hầu như không cần can thiệp hay bảo quản đặc biệt, chỉ đặt trong tủ kính kín gió. Từ trước đến nay, giáo xứ chưa từng có thêm trường hợp tương tự”, ông Thắng nói.

Người dân quanh khu vực coi đây là câu chuyện đặc biệt, thường đến thăm viếng, cầu nguyện trong sự trang nghiêm.

Hiện nay, giáo xứ Xóm Chiếu vẫn mở cửa đón người dân và du khách đến tham quan, thăm viếng vào buổi chiều hằng ngày, với yêu cầu giữ trật tự và sự tôn nghiêm chung.

Trải qua hơn 100 năm, dù đã nhiều lần trùng tu, nhà thờ Xóm Chiếu vẫn giữ được những đường nét kiến trúc cơ bản, góp phần làm đẹp bản sắc trong đô thị TP.HCM ngày nay.