Người đàn ông ngoại quốc khẳng định đưa tiền cho vợ mua đất, xây nhà tại Việt Nam, song vợ và các anh chị lại cho rằng đây là tài sản riêng của họ.
TAND tối cao công bố án lệ về xác định tài sản chung của vợ chồng trước khi đăng ký kết hôn (ảnh minh họa)
ẢNH: TUYẾN PHAN
“Cuộc chiến” chia tài sản sau ly hôn
Năm 2013, ông Evil (quốc tịch nước ngoài) và bà Chung (quốc tịch Việt Nam, tên các nhân vật đã được thay đổi) đăng ký kết hôn tại Việt Nam. Ba năm sau, ông Evil xin ly hôn.
Theo trình bày, ông Evil có đưa tiền cho bà Chung mua một số thửa đất với tổng diện tích gần 1.900 m2.
Do pháp luật Việt Nam không cho phép người nước ngoài đứng tên mua đất, bản thân hạn chế ngôn ngữ và hoàn toàn tin tưởng vợ, ông Evil để bà Chung đứng tên “sổ đỏ”.
Tuy nhiên, bà Chung đã “nhiều lần lừa dối” chồng bằng cách để anh, chị của mình đứng tên trong hợp đồng mua bán và sổ đỏ các thửa đất.
Cùng với yêu cầu ly hôn, người đàn ông ngoại quốc đề nghị được chia đôi khối tài sản gồm toàn bộ diện tích đất đã mua và một căn nhà cấp 3B.
Ngược lại, bà Chung đồng ý ly hôn song khẳng định không có chuyện ông Evil đưa tiền cho bà mua đất và xây nhà, đây đều là tài sản riêng của bà và anh chị mình.
Chị gái và anh trai bà Chung đều khai tương tự em gái, rằng các thửa đất và ngôi nhà có nguồn gốc từ tiền của họ, do đó không đồng ý với yêu cầu của người em rể ngoại quốc.
Năm 2017, TAND tỉnh Bình Thuận (cũ) xét xử sơ thẩm, chấp thuận yêu cầu ly hôn cũng như chia tài sản của ông Evil.
Tòa xác định gần 1.900 m2 đất và căn nhà có tổng giá trị hơn 3,1 tỉ đồng. Bà Chung được giao sử dụng nhà đất, đồng thời có nghĩa vụ thanh toán hơn 1,5 tỉ đồng (tương ứng 50%) cho ông Evil.
Bà Chung cùng anh trai và chị gái sau đó kháng cáo. Ông Evil cũng đề nghị định giá lại giá trị khu đất và căn nhà.
Hai năm sau, TAND cấp cao tại TP.HCM (cũ) xét xử phúc thẩm. Hồ sơ cho thấy trong số các thửa đất có một phần được ký kết mua bán trước khi hai vợ chồng đăng ký kết hôn. Toà phúc thẩm xác định đây là tài sản riêng của bà Chung, do đó tổng giá trị tài sản chung giảm còn hơn 1,8 tỉ đồng, ông Evil được hưởng 30% giá trị đất và 20% giá trị căn nhà. Toà giao bà Chung sử dụng nhà đất, đồng thời có nghĩa vụ thanh toán cho ông Evil hơn 426 triệu đồng.
Vụ án chưa dừng lại khi ông Evil không đồng ý với phán quyết này nên có đơn đề nghị giám đốc thẩm.
Tháng 11.2021, Chánh án TAND tối cao ban hành quyết định kháng nghị giám đốc thẩm, đề nghị hủy cả 2 bản án đã tuyên (về phần chia tài sản chung), giao hồ sơ cho TAND tỉnh Bình Thuận xét xử lại.
Cả 2 bản án đều có thiếu sót
Tại phiên giám đốc thẩm, Hội đồng thẩm phán TAND tối cao nhận thấy các thửa đất được đứng tên bà Chung hoặc anh trai, chị gái của bà này. Tuy nhiên, các thửa đất đều được hình thành trong thời kỳ hôn nhân giữa bà và ông Evil, hoặc sau khi cả hai đã có tờ khai đăng ký kết hôn và tổ chức đám cưới.
Quan trọng hơn, giấy nhận tiền thể hiện bên giao tiền gồm cả ông Evil và bà Chung. Bà Chung không có tài liệu chứng minh các thửa đất là tài sản riêng của mình. Những người bán đất đều xác định chuyển nhượng cho vợ chồng ông Evil và bà Chung, chứ không phải cho cá nhân bà Chung hoặc cho anh trai, chị gái của bà này.
Cạnh đó, do pháp luật Việt Nam tại thời điểm đó không cho phép người nước ngoài đứng tên và mua đất, nên việc chỉ có tên bà Chung tại sổ đỏ là phù hợp với lời khai của các bên.
Sau khi nhận chuyển nhượng, ông Evil và bà Chung là người quản lý, sử dụng các thửa đất và xây dựng căn nhà. Người thi công căn nhà cũng xác nhận ông Evil và bà Chung đứng ra trả tiền xây dựng, chứ không phải anh trai hay chị gái bà Chung.
Từ những căn cứ đã nêu, Hội đồng thẩm phán TAND tối cao cho rằng cần xác định toàn bộ diện tích đất gần 1.900 m2 đất và căn nhà là tài sản chung của vợ chồng ông Evil.
Tòa phúc thẩm chia tỷ lệ bà Chung 70%, ông Evil 30% là chưa đảm bảo quyền lợi của nguyên đơn cũng như nguyên tắc chia tài sản chung của vợ chồng theo luật Hôn nhân gia đình.
Tòa sơ thẩm xác định chia đôi giá trị các thửa đất là đúng, song lại chưa xem xét đến tính hợp pháp của các sổ đỏ đứng tên anh trai và chị gái bà Chung là chưa giải quyết triệt để vụ án.
Do cả 2 bản án đều có thiếu sót, Hội đồng thẩm phán TAND tối cao quyết định hủy tất cả (về phần xác định và chia tài sản chung), giao hồ sơ cho TAND cấp sơ thẩm xét xử lại.
Tình huống án lệ được TAND tối cao công bố:
Vợ chồng có một bên là người nước ngoài, hai bên đã có tờ khai đăng ký kết hôn và tổ chức lễ cưới. Sau đó, một bên vợ hoặc chồng là người Việt Nam đứng tên giao kết hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trước khi vợ chồng đăng ký kết hôn.
Bên chuyển nhượng xác nhận đã chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho vợ chồng.
Giải pháp pháp lý: Trường hợp này, tòa án phải xác định quyền sử dụng đất do một bên nhận chuyển nhượng là tài sản chung của vợ chồng.
Nguồn: thanhnien.vn
