Doanh nghiệp hỗ trợ trước yêu cầu mới của chuỗi cung ứng toàn cầu

Cơ hội lớn

Tham gia thị trường Việt Nam gần 30 năm, Honda hiện cung cấp ra thị trường hơn 2 triệu xe máy và 14 nghìn ô tô mỗi năm. Để có đủ số lượng linh kiện phục vụ sản xuất, Honda cần chuỗi cung ứng lớn và mạnh. Không có chuỗi cung ứng tốt, Honda sẽ không thể hoạt động tốt được.

Ông Phạm Hoàng Long – Trưởng khối cung ứng của Honda Việt Nam cho biết: Hiện doanh nghiệp có 150 nhà cung cấp phụ tùng, 350 nhà cung cấp phụ trợ và 50 nhà cung cấp liên quan đến vận tải, trong đó có hơn 30 nhà cung cấp là doanh nghiệp nội địa. Sở hữu chuỗi cung ứng lớn, Honda mong muốn duy trì ổn định với các nhà cung cấp hiện tại. Tuy nhiên, do nhu cầu phát triển sản phẩm mới như xe điện chẳng hạn mà nhà cung cấp hiện tại chưa đáp ứng được hoặc nâng cao tỷ lệ nội địa hoá, đối ứng với rủi ro… Honda có thể xem xét tìm kiếm nhà cung cấp mới.

Khác với những năm trước, bối cảnh mới, chuỗi cung ứng toàn cầu không chỉ đang dịch chuyển mạnh mẽ mà còn đang đặt ra những yêu cầu mới, kỹ thuật cao. Sự thay đổi này đòi hỏi các doanh nghiệp hỗ trợ, các nhà cung ứng Việt Nam thích ứng nhanh để nắm bắt cơ hội tham gia chuỗi.

Hiện nay, Việt Nam đã có gần 6.000 doanh nghiệp hỗ trợ, song không nhiều doanh nghiệp vươn lên trở thành nhà cung cấp lớp 1 mà phần lớn đang tham gia giải bài toán “gia công”. Từ chuỗi cung ứng của Honda, ông Phạm Hoàng Long nhận định: giá trị của các nhà cung cấp thuần Việt chưa đến 20% trong tổng lượng mua hàng của Honda. Các sản phẩm linh kiện chủ yếu là đơn chiếc.

So sánh với các nhà cung cấp khác là công ty FDI thì các sản phẩm cung ứng có hàm lượng chất xám cao hơn, giá trị cao hơn. Điều này cho thấy điểm yếu của doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng là chưa đầu tư sâu vào R&D, chỉ sản xuất và phân phối thiết bị chứ chưa thiết kế linh kiện phù hợp với nhu cầu của khách hàng.

Chủ động tiếp cận nhu cầu và tiêu chuẩn

Từ thực tế trên, ông Phạm Minh Thắng – Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh mới, thay vì chờ đợi khách hàng tìm đến hợp tác, các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần đổi mới tư duy, chủ động tiếp cận nhà mua hàng, tiếp cận nhu cầu và tiêu chuẩn để đáp ứng. Đặc biệt, với các doanh nghiệp đã trưởng thành, đã cung ứng thiết bị cho doanh nghiệp FDI, cần hiểu biết bối cảnh mới và khách hàng tốt hơn.

Trên cơ sở đó cùng giải quyết bài toán mới đặt ra của khách hàng. Vị thế của doanh nghiệp cung ứng cũng chuyển từ nhà cung cấp sang đối tác cùng đồng hành với doanh nghiệp đầu chuỗi giải quyết các vấn đề liên quan đến công nghệ, chất lượng, tiến độ và phát triển bền vững. Chỉ những doanh nghiệp có hệ thống ổn định, công nghệ phù hợp và khả năng thích ứng nhanh mới có thể trụ vững.

Đồng quan điểm, bà Trần Thị Thu Trang – Chủ tịch công ty CP công nghệ thế hệ mới HanelPT cho rằng: thay vì chỉ bán một sản phẩm dịch vụ, chúng ta phải hỏi khách hàng đang khó gì? khách hàng đang cần gì? Và chúng ta làm như nào để đi trước sự mong đợi của khách hàng?

Mỗi giải pháp của một doanh nghiệp khác nhau, nhưng quan trọng là bán trí tuệ của tập thể, trí tuệ văn hóa cộng với sản phẩm, dịch vụ. Đó chính là năng lực cốt lõi của Việt Nam.

Để tiếp tục nâng cấp vị thế trong chuỗi cung ứng, theo các chuyên gia, doanh nghiệp hỗ trợ cần chuẩn hóa và ổn định hệ thống vận hành; đầu tư bài bản cho R&D và đổi mới sáng tạo; đồng thời, thúc đẩy chuyển đổi kép – số hóa gắn với xanh hóa thực chất, đáp ứng các tiêu chuẩn về phát triển bền vững và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe.

Từ góc độ chính sách, đại diện Bộ Công Thương cho biết, Nhà nước đang chuyển mạnh từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm. Việc xây dựng các định hướng mới tại Nghị định số 205/2025/NĐ-CP về phát triển công nghiệp hỗ trợ, mở rộng đối tượng hỗ trợ sang R&D, thử nghiệm, giám định chất lượng và tạo thị trường đầu ra thông qua mua sắm công, được kỳ vọng sẽ tháo gỡ phần nào nút thắt cho doanh nghiệp nội địa.