Khẩn cấp tu bổ di tích quốc gia nhà lưu niệm Phan Châu Trinh

Theo Sở VH-TT-DL TP.Đà Nẵng, nhà lưu niệm đã được Bộ VH-TT (nay là Bộ VH-TT-DL) xếp hạng di tích lịch sử quốc gia ngày 16.11.2005. Qua kiểm tra thực tế, Sở đánh giá hiện trạng di tích đang xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến yếu tố gốc và việc tổ chức các hoạt động tưởng niệm 100 năm ngày mất nhà yêu nước Phan Châu Trinh.

Cụ thể, nhà lưu niệm có diện tích khoảng 170 m², xây dựng theo kiến trúc truyền thống Quảng Nam (3 gian 2 chái), kết cấu khung gỗ, mái lợp ngói âm dương, quay hướng đông nam. Công trình được tu bổ, phục dựng theo kiến trúc gốc năm 2002 trên khu đất 2.061 m². Hiện công trình xuống cấp nghiêm trọng, như: mái ngói âm dương hỏng nhiều vị trí gây thấm dột, đặc biệt mái chái bên trái (hướng nhà ngang) gãy chân ngói, tụt ngói trên diện tích lớn nên dột nặng khi mưa. Các khu vực mái còn lại ẩm, rêu mốc và bị thực vật xâm thực. Hệ kết cấu gỗ bị mối mọt, mục ruỗng; diềm mái hỏng nặng; các cấu kiện rui (chân ngói), cầu phong (đòn tay) bị hư hại.

Tường nhà xuất hiện nhiều mảng rêu mốc, nứt gãy, rõ nhất tại góc chái bên trái; lớp vôi quét bong tróc, loang lổ, làm giảm mỹ quan di tích. Bàn thờ chính bị mối mọt, hỏng nặng, không thể bố trí đồ thờ; bàn thờ nhỏ không đáp ứng nhu cầu thờ tự và thiếu bàn thờ tại 2 gian bên. Hệ cửa đi chính và cửa bên hông có dấu hiệu xuống cấp. Nền lát gạch gốm loang lổ, xuống cấp; bậc cấp chính và hai đầu hồi lát đá xuất hiện vết nứt nhẹ, rêu bám gây trơn trượt.

Di tích nằm trong khu dân cư, lối vào hẹp; mặt đường lát đá chẻ gồ ghề, bậc cấp lối vào bị nứt gãy, ảnh hưởng mỹ quan và việc tham quan. Nền sân lát gạch gốm bị rêu mốc, trơn trượt do cây cối rậm rạp che phủ gây ẩm. Ta luy đất phía sau có hiện tượng tụ nước vào mùa mưa, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở. Hệ thống chiếu sáng sân vườn chưa được đầu tư đồng bộ.

Trên cơ sở hiện trạng xuống cấp của di tích, UBND xã Tây Hồ đề xuất phương án tu bổ, tôn tạo nhà lưu niệm Phan Châu Trinh với các hạng mục chính, như: hạ giải và lợp lại mái ngói âm dương bị hư hỏng; tu bổ, phục hồi hoa văn trang trí, bờ nóc, bờ chảy và diềm mái gỗ… Đối với khuôn viên, cảnh quan, địa phương đề xuất vệ sinh rêu mốc nền sân, bồn hoa, bậc cấp lối vào; kiểm tra, sửa chữa hệ thống điện chiếu sáng; phát quang, dọn dẹp cây bụi, cỏ dại… Tổng kinh phí dự kiến khoảng 1,4 tỉ đồng.

Theo ông Hà Vỹ, Phó giám đốc Sở VH-TT-DL TP.Đà Nẵng, qua kiểm tra hồ sơ và hiện trạng cho thấy việc sửa chữa là cần thiết và cấp bách nhằm ngăn chặn nguy cơ hư hại các yếu tố gốc của di tích, bảo đảm an toàn công trình, không gian thờ tự, phục vụ khách tham quan, đồng thời chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 100 năm ngày mất nhà yêu nước Phan Châu Trinh. Tuy nhiên, với quy mô đầu tư khoảng 1,4 tỉ đồng và nhiều hạng mục tu bổ, dự án không còn là tu sửa nhỏ mà phải lập báo cáo kinh tế – kỹ thuật tu bổ di tích và trình Bộ VH-TT-DL thỏa thuận theo quy định, nên khó bảo đảm hoàn thành trước thời điểm tổ chức lễ kỷ niệm.

Để kịp thời khắc phục tình trạng xuống cấp của di tích, phục vụ lễ kỷ niệm, ông Hà Vỹ đề nghị UBND TP thống nhất chủ trương tu sửa cấp thiết di tích với quy mô rút gọn, tập trung vào các hạng mục cấp bách; giao UBND xã Tây Hồ làm chủ đầu tư. Sở VH-TT-DL chỉ đạo Ban quản lý di tích và danh thắng phối hợp giám sát chuyên môn trong quá trình triển khai.

Về đề xuất của UBND xã Tây Hồ điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án tu bổ, nâng cấp, mở rộng di tích với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 58 tỉ đồng (dự án tu bổ, nâng cấp di tích khoảng 45 tỉ đồng; và dự án bồi thường, giải phóng mặt bằng, đầu tư khu tái định cư khoảng 13 tỉ đồng), ông Hà Vỹ cho hay sẽ tiếp tục phối hợp với Sở Tài chính trong quá trình xem xét, xử lý theo chỉ đạo của UBND TP.