Đạo diễn nữ khẳng định vị thế trong làng điện ảnh Việt

Năm 2025, Mưa đỏ thu về hơn 700 tỉ đồng, đưa Đặng Thái Huyền trở thành đạo diễn sở hữu phim có doanh thu cao nhất lịch sử phòng vé Việt. Bản hùng ca ấy cũng giúp nữ đạo diễn và ê kíp đạt được hàng loạt giải thưởng lớn nhỏ, trong đó phải kể đến chiến thắng vang dội ở giải Cánh diều, Liên hoan phim VN. Cũng trong năm qua, phòng vé Việt chứng kiến màn ra mắt của Thu Trang với vai trò đạo diễn qua phim đầu tay Nụ hôn bạc tỷ. Tác phẩm thu về hơn 200 tỉ đồng và giúp cô được vinh danh Đạo diễn phim truyện đầu tay xuất sắc tại Liên hoan phim VN lần thứ 24.

Sang đầu năm 2026, Thu Trang trở lại đường đua với Ai thương ai mến, Luk Vân tái xuất cùng phim Bus: Chuyến xe một chiều. Còn Võ Thạch Thảo sau khi khẳng định tên tuổi với các bộ phim truyền hình ăn khách, cũng lấn sân sang lĩnh vực điện ảnh qua dự án sắp ra rạp mang tên Anh hùng.

Trước đó, Ngô Thanh Vân ghi dấu ấn với vai trò đạo diễn qua Tấm Cám: Chuyện chưa kể (2016), Thanh Sói (2022). Kathy Uyên được nhiều khán giả đón nhận khi cầm trịch dự án Chị chị em em (2019) còn Mỹ Tâm cho thấy tiềm năng sáng tạo ở lĩnh vực mới khi đứng sau Chị trợ lý của anh (2019)… Các tác phẩm này gặt hái được thành công nhất định về mặt doanh thu, hoặc tạo được hiệu ứng trên mạng xã hội.

Ở dòng phim nghệ thuật, đạo diễn Hồng Ánh (phim Đảo của dân ngụ cư, 2016), Dương Diệu Linh (Mưa trên cánh bướm, 2024)… ghi dấu ấn tại nhiều liên hoan phim trong nước lẫn quốc tế. Với phim tài liệu, đạo diễn Hà Lệ Diễm gây tiếng vang từ năm 2021 nhờ Những đứa trẻ trong sương. Tác phẩm được vinh danh ở nhiều giải thưởng quốc tế, từng vào danh sách rút gọn (top 15) Phim tài liệu xuất sắc tại giải Oscar lần thứ 95.

“Trong thời gian gần đây, nhiều tác phẩm do đạo diễn nữ thực hiện không chỉ đạt thành tích tốt về doanh thu mà còn tạo được dấu ấn nghệ thuật và cảm xúc. Điều đó làm cho bức tranh điện ảnh trở nên đa dạng, nhiều màu sắc và nhiều tiếng nói hơn”, đạo diễn Đặng Thái Huyền chia sẻ. Chị nhận định thành công này cho thấy một điều rất đơn giản: khán giả luôn sẵn sàng đón nhận những bộ phim tốt, bất kể người làm ra nó là ai.

Với kinh nghiệm làm nghề lâu năm, NSƯT Hạnh Thúy đánh giá: “Hiện nay, môi trường làm phim tốt hơn và phụ nữ được “giải phóng” ra khỏi việc gánh vác gia đình cho nên họ được quyền lựa chọn nhiều cơ hội hơn. Họ cũng có đủ thời gian để theo đuổi đam mê mà đòi hỏi nhiều sự vất vả, hy sinh như nghề đạo diễn. Từ đó tôi nghĩ số lượng đạo diễn nữ nhiều hơn và thời gian qua họ đã ghi dấu ấn đẹp, thành công. Đây là tín hiệu đáng mừng cho điện ảnh Việt”.

Điện ảnh không phân biệt giới tính

Đạo diễn Đặng Thái Huyền cho rằng so với khoảng 10 – 15 năm trước thì cơ hội dành cho đạo diễn nữ đã cởi mở hơn nhiều. Nhắc đến lợi thế của phái đẹp trong làm phim, đạo diễn Mưa đỏ cho rằng phụ nữ thường có sự nhạy cảm đặc biệt với cảm xúc con người. “Điều này đôi khi giúp họ tiếp cận nhân vật một cách sâu và tinh tế hơn. Trong điện ảnh – vốn là nghệ thuật của cảm xúc – đó là một lợi thế không nhỏ”, chị chia sẻ.

Tuy nhiên, song song đó cũng là những thách thức rất thực tế. “Nghề đạo diễn là một nghề đòi hỏi cường độ làm việc cao, áp lực lớn và trách nhiệm nặng nề. Việc cân bằng giữa nghề nghiệp và cuộc sống cá nhân đối với phụ nữ đôi khi khó khăn hơn. Ngoài ra, trong những dự án lớn, đạo diễn vẫn phải chứng minh rất nhiều về khả năng lãnh đạo, bản lĩnh và sức bền nghề nghiệp của mình. Tuy nhiên, tôi nghĩ những rào cản đó không phải là điều không thể vượt qua. Khi đã bước vào nghề này, điều quan trọng nhất vẫn là sự nghiêm túc với công việc và niềm tin vào con đường mình chọn”, nhà làm phim này chia sẻ.

Trong khi đó, theo nghệ sĩ Hạnh Thúy, thuận lợi lẫn khó khăn trong nghề đạo diễn chia đều cho cả nam và nữ. Diễn viên – đạo diễn – nhà biên kịch này cho rằng rào cản lớn nhất của phụ nữ khi làm phim chính là việc họ phải gánh vác nhiều vai trò, gồm cả vai trò trong gia đình. Điều đó khiến phụ nữ đôi lúc thiếu đi sự quyết liệt, dài hơi với công việc này.

“Bản thân tôi chưa bao giờ thấy vấn đề về giới chi phối mình trong công việc. Tôi nghĩ với một người làm nghề nghiêm túc, khi được giao đảm nhận vị trí nào, họ cũng sẽ làm tốt vai trò đó, cho dù họ là đàn ông hay phụ nữ. Và tôi nghĩ ở công việc đạo diễn hay những vai trò khác trong ngành, sự cạnh tranh công bằng vẫn đang ở đó và vẫn nên ở đó”, chị chia sẻ.

Tương tự, đạo diễn Đặng Thái Huyền cho hay: “Tôi nghĩ khi khán giả bước vào rạp, họ không quan tâm đạo diễn là nam hay nữ. Họ chỉ quan tâm bộ phim có chạm được tới cảm xúc của mình hay không”. Về việc số lượng đạo diễn nữ ít hơn nam, chị lưu ý rằng lý do không hẳn vì sự phân biệt hay định kiến mà một phần đến từ chính đặc thù của nghề. “Đây là con đường rất dài, rất nhiều áp lực và đôi khi đòi hỏi sự dấn thân gần như toàn bộ thời gian và năng lượng của mình. Không phải ai cũng sẵn sàng đi đến tận cùng con đường đó”, nhà làm phim này chia sẻ.

Đạo diễn Đặng Thái Huyền tin rằng ngày càng có nhiều phụ nữ bước vào điện ảnh, được đào tạo tốt hơn và có nhiều cơ hội thực hành hơn, từ đó vấn đề về sự cân bằng sẽ dần thay đổi. “Điều quan trọng nhất vẫn là: điện ảnh luôn cần những tiếng nói mới, những góc nhìn khác biệt – bất kể tiếng nói đó đến từ một người đàn ông hay một người phụ nữ”, chị nhấn mạnh.