Dữ liệu minh bạch đang thay thế cảm quan sản phẩm để định hình lại giá trị thủy sản xuất khẩu.
Khách hàng đang mua hệ thống thông tin minh bạch đi kèm với sản phẩm.
Sự dịch chuyển này bắt nguồn từ việc thay đổi hành vi tiêu dùng tại các thị trường trọng điểm như EU, Mỹ hay Nhật Bản. Khi tiêu chuẩn sống nâng cao, người mua không còn chỉ dừng lại ở việc kiểm tra cảm quan sản phẩm mà họ chuyển sang “mua dữ liệu”. Mọi biến động nhiệt độ trong suốt hành trình từ cơ sở nuôi trồng đến bàn ăn đều cần được ghi nhận và có khả năng truy xuất. Trong tư duy mới, chuỗi giao vận không còn là phương thức vận tải cơ học đơn thuần mà đã biến thành một hệ thống dữ liệu liên tục để theo dõi nhiệt độ xuyên suốt hành trình.
Thực tế ghi nhận một điểm nghẽn lớn trong quản trị hiện nay là việc truy xuất nguồn gốc vẫn chủ yếu thực hiện trên các hồ sơ giấy, chưa được số hóa đồng bộ. Sự thiếu hụt bằng chứng số hóa tạo ra rủi ro rất lớn cho uy tín của các nhà máy. Một sự cố nhỏ ở khâu vận chuyển có thể phá hủy nỗ lực của cả một quy trình sản xuất nếu doanh nghiệp không có dữ liệu đối soát. Bà Quế Phương cho biết một trường hợp điển hình đã xảy ra với doanh nghiệp hội viên của VASEP khi xuất khẩu sang Nhật Bản. Mặc dù đối tác đã đánh giá nhà máy và kiểm tra kỹ lưỡng quy trình sản xuất, nhưng khi hàng cập bến, bao bì sản phẩm không còn giữ được trạng thái đóng chân không. Trong quá trình tranh chấp, doanh nghiệp Việt rơi vào thế yếu vì thiếu số liệu thực tế để chứng minh sự cố xảy ra ở công đoạn nào sau khi hàng rời nhà máy. Sự kiện này minh chứng rằng doanh nghiệp có thể mất thị trường không phải vì chất lượng sản phẩm kém, mà vì thiếu năng lực chứng minh bằng thông tin số hóa.
Hiện nay, yêu cầu về “bao bì xanh” và tiêu chuẩn ESG đang trở thành điều kiện bắt buộc để thâm nhập các thị trường khó tính, đặc biệt là Châu Âu. Bao bì không chỉ đóng vai trò bảo quản vật lý mà còn là “ngôn ngữ” tiếp thị, tích hợp các tính năng thông minh như mã QR hay cảm biến cảnh báo sớm để thể hiện thông tin minh bạch.
Bên cạnh đó, việc vận hành chuỗi cung ứng thông minh đang đòi hỏi sự can thiệp sâu của công nghệ. Sự xuất hiện của các kho lạnh tự động hóa cao cấp, ví dụ như hệ thống ASRS cao 45m vận hành hoàn toàn bằng robot, đang giúp triệt tiêu thất thoát nhiệt ở mức tối thiểu. Việc làm chủ công nghệ làm lạnh không chỉ đảm bảo chất lượng sản phẩm bên trong mà còn cung cấp một lớp dữ liệu minh bạch, dễ dàng truy xuất khi cần thiết.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra là các doanh nghiệp vẫn thường ưu tiên tiết giảm chi phí ngắn hạn mà chưa đầu tư đúng mức cho hệ thống dữ liệu xuyên suốt từ cơ sở nuôi trồng đến tay người tiêu dùng. Theo bà Quế Phương, một bộ phận các đơn vị vẫn duy trì thói quen giao khoán hoàn toàn cho các đơn vị vận chuyển mà thiếu sự kết nối, giám sát hành trình sản phẩm một cách chủ động. Sự thay đổi tư duy từ giao khoán sang kết hợp chặt chẽ để cùng theo dõi hành trình hàng hóa đang trở thành yêu cầu cấp thiết để bảo vệ giá trị xuất khẩu.
Trong bức tranh tổng thể của thương mại toàn cầu, việc kiểm soát chuỗi vận chuyển và bao bì sẽ xác lập lợi thế cạnh tranh vượt trội giữa các quốc gia. Giá trị của thủy sản Việt Nam trong tương lai không chỉ nằm ở sản lượng hay chất lượng cảm quan, mà nằm ở độ dày và tính minh bạch của lớp dữ liệu đi kèm. Việc chuyển đổi từ tư duy bán sản phẩm sang cung cấp sự an tâm thông qua dữ liệu chuỗi minh bạch là xu thế tất yếu. Những tổ chức làm chủ được hệ thống thông tin và công nghệ bao bì thông minh sẽ nắm giữ chìa khóa để xác lập niềm tin bền vững với người tiêu dùng toàn cầu.
“Khi chúng ta kiểm soát được chuỗi và bao bì, nghĩa là chúng ta đang kiểm soát được thị trường”, bà Trần Thụy Quế Phương nhận định.
Nguồn: diendandoanhnghiep.vn
