TP.HCM đấu giá tài sản trực tuyến: Người dân, doanh nghiệp được gì?

CHỐNG TIÊU CỰC KHI BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN

Theo báo cáo của Thi hành án dân sự TP.HCM, đến cuối tháng 10.2025 (trước thời điểm triển khai đấu giá trực tuyến), số việc bán đấu giá chưa thành là 517 vụ, tương ứng hơn 8.500 tỉ đồng. Trong đó, số vụ chuyển từ năm trước sang là 324 vụ (tương ứng gần 5.600 tỉ đồng); số vụ chuyển bán trong kỳ là 193 vụ (tương ứng 2.920 tỉ đồng). Đáng chú ý, có 26 vụ đã tổ chức bán đấu giá trên 10 lần, chiếm 5%. Trong khi đó, các vụ bán đấu giá dưới 5 lần chiếm đa số với 62%.

ẢNH: NGUYỄN ANH

Vừa qua, sau khi triển khai đấu giá trực tuyến, cơ quan thi hành án đã ký 18 hợp đồng dịch vụ đấu giá online với 3 tổ chức, tổng giá trị hơn 500 tỉ đồng, đã bán đấu giá thành công 4 vụ, thu gần 3 tỉ đồng.

Hôm 5.3, tại buổi làm việc với Thi hành án dân sự TP.HCM, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi đề nghị Thi hành án dân sự TP.HCM chủ động nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu về tài sản thi hành án, các nhóm tài sản mà cơ quan tố tụng kê biên, phải kết nối được với cơ sở dữ liệu về đất đai, quy hoạch. Từ cơ sở dữ liệu, tiến tới bán đấu giá tài sản online, để chống tiêu cực trong hoạt động xử lý kê biên tài sản.

Theo ông Nguyễn Hải Ninh, Chánh văn phòng T.Ư Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp, TP.HCM là một trong những địa phương đi đầu trong ứng dụng công nghệ thông tin, vì vậy cần tiếp tục phát huy lợi thế này, tiến tới mục tiêu đấu giá trực tuyến 100% đối với tài sản thi hành án.

Mục tiêu của việc đấu giá online nhằm tăng tính minh bạch, công khai, hạn chế tiêu cực và nâng cao hiệu quả xử lý tài sản, phù hợp với chủ trương chuyển đổi số quốc gia.

LỢI ÍCH CỦA ĐẤU GIÁ TÀI SẢN TRỰC TUYẾN

Theo ông Lại Anh Thắng, Phó trưởng Thi hành án dân sự TP.HCM, thực tiễn triển khai cho thấy đấu giá trực tuyến mang lại nhiều lợi ích rõ rệt. Trước hết là mở rộng phạm vi người tham gia trên toàn quốc, không còn giới hạn về địa lý như trước. Điều này giúp tăng mức độ cạnh tranh, qua đó giá trúng đấu giá có xu hướng cao hơn và sát với giá thị trường.

ẢNH: NGÂN NGA

Hình thức online giúp giảm đáng kể chi phí tổ chức như địa điểm, nhân sự, in ấn, hậu cần. Toàn bộ quy trình được thực hiện trên nền tảng số, giúp tiết kiệm thời gian và nguồn lực cho cả cơ quan tổ chức lẫn người tham gia.

Một ưu điểm quan trọng khác là khả năng lưu trữ và quản lý dữ liệu. Toàn bộ thông tin, hồ sơ và lịch sử đấu giá được lưu trữ điện tử, thuận tiện cho việc tra cứu, báo cáo, kiểm tra, thanh tra khi cần thiết. “Đối với người dân và doanh nghiệp, việc tham gia đấu giá trở nên thuận tiện hơn. Họ có thể đăng ký, nộp hồ sơ, trả giá mọi lúc, mọi nơi mà không cần đến trực tiếp. Thông tin về tài sản đấu giá được công khai đầy đủ trên hệ thống, giúp dễ dàng tiếp cận và so sánh”, ông Lại Anh Thắng nói.

Cơ chế đấu giá trực tuyến cũng góp phần hạn chế các hành vi tiêu cực như thông đồng, dìm giá. Việc lưu vết dữ liệu điện tử giúp giảm thiểu sự can thiệp của các nhóm lợi ích, đảm bảo tính khách quan của phiên đấu giá.

NHỮNG HẠN CHẾ TRONG CƠ CHẾ GIÁM SÁT

Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm, đấu giá trực tuyến cũng bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt trong công tác giám sát.

Theo ông Lại Anh Thắng, chấp hành viên có quyền giám sát quá trình tổ chức đấu giá. Nhưng trong môi trường trực tuyến, họ chủ yếu chỉ theo dõi qua giao diện hệ thống, không trực tiếp quan sát toàn bộ diễn biến như đấu giá trực tiếp. Điều này khiến việc phát hiện các dấu hiệu bất thường như về việc ghi nhận giá, thời điểm trả giá hoặc số lượng người tham gia trở nên khó khăn hơn. Khi có nghi ngờ, chấp hành viên ở vào thế bị động, phụ thuộc vào dữ liệu do hệ thống cung cấp.

Ngoài ra, dù pháp luật cho phép chấp hành viên có quyền yêu cầu đấu giá viên dừng phiên đấu giá khi có căn cứ, nhưng hiện chưa có nút công cụ kỹ thuật tương ứng để thực hiện trong môi trường online. Nếu phiên đấu giá thành, việc xử lý hậu quả sẽ phức tạp và tốn thời gian hơn.

Cũng theo ông Lại Anh Thắng, chấp hành viên được cấp tài khoản truy cập hệ thống nhưng chỉ ở mức quan sát, chưa thể hiện đầy đủ vai trò của chủ tài sản và người giám sát như trong đấu giá trực tiếp.

QUYỀN CỦA ĐƯƠNG SỰ VÀ NHỮNG BẤT CẬP

Theo quy định, đương sự có quyền biết, tham gia chứng kiến và giám sát quá trình đấu giá. Tuy nhiên, thực tế hiện nay chưa có cơ chế cấp tài khoản truy cập trang thông tin điện tử đấu giá trực tuyến cho các chủ thể này.

Người tham gia đấu giá trực tuyến cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro. Trước hết là rủi ro về kỹ thuật. Dù đã đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý, nộp hồ sơ hợp lệ và tiền đặt trước đúng hạn, nhưng nếu gặp sự cố mạng, lỗi thiết bị hoặc thao tác không thành công, họ vẫn có thể không tham gia được phiên đấu giá hoặc không trả giá đúng thời điểm.

Ngoài ra, trong môi trường số, mọi thao tác được ghi nhận gần như tức thời. Nếu nhập sai mức giá hoặc xác nhận nhầm lệnh, hậu quả có thể phát sinh ngay lập tức mà không có cơ hội điều chỉnh.

Mặc dù đấu giá trực tuyến giúp giảm tiếp xúc trực tiếp và phần nào hạn chế các biểu hiện thông đồng theo cách truyền thống, nhưng cũng phát sinh một số khó khăn như chấp hành viên chưa thực hiện ký số đối với hồ sơ đấu giá trực tuyến. Khách hàng trúng đấu giá không có chữ ký số để ký hoàn thiện hồ sơ theo quy định.

Theo ông Ngụy Cao Thắng, Giám đốc Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản TP.HCM, đấu giá trực tuyến là xu thế tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở việc triển khai trên nền tảng công nghệ mà không thiết lập cấu trúc pháp lý tương ứng, môi trường số có thể làm gia tăng tranh chấp và rủi ro hệ thống.

Do đó, việc sửa đổi luật Đấu giá tài sản cần được tiếp cận theo hướng toàn diện, không chỉ điều chỉnh thủ tục mà phải tái thiết kế cơ chế đấu giá trên nền tảng số. Các yếu tố cần chú trọng gồm quản trị bằng dữ liệu, định danh số, chứng cứ điện tử và tăng cường giám sát bằng công nghệ. Chỉ khi có hành lang pháp lý đồng bộ, đấu giá trực tuyến mới thực sự phát huy hiệu quả.