24% hồ sơ hoàn thuế tiềm ẩn rủi ro cao

Hoàn thuế giá trị gia tăng là một chính sách quan trọng, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu. Tuy nhiên, theo số liệu từ Cục Thuế, hiện nay tỷ lệ hồ sơ hoàn thuế thuộc diện “kiểm tra trước, hoàn sau” vẫn chiếm khoảng 24% với số tiền hoàn thuế tương đối lớn. Điều này phản ánh thực tế vẫn còn nhiều hồ sơ tiềm ẩn rủi ro cao cần phải kiểm soát chặt chẽ.

Những hồ sơ này chủ yếu rơi vào các trường hợp có dấu hiệu bất thường về hóa đơn, dòng tiền hoặc chuỗi giao dịch có nghi vấn mua – bán hóa đơn.

Theo các chuyên gia, thủ đoạn gian lận tiền hoàn thuế GTGT hiện nay ngày càng tinh vi, không còn dừng ở hành vi đơn lẻ mà thường được tổ chức theo chuỗi, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp trung gian nhằm hợp thức hóa đầu vào, đầu ra và tạo lập hồ sơ hoàn thuế “ảo”. Thậm chí, có trường hợp doanh nghiệp sử dụng hóa đơn hợp pháp về hình thức nhưng giao dịch hàng hóa, dịch vụ lại không có thật hoặc không đúng bản chất. Năm 2025, toàn ngành thuế đã giải quyết cho gần 18.000 hồ sơ, với số tiền hoàn thuế là trên 151.000 tỷ đồng.

Minh bạch hoàn thuế giá trị gia tăng để hỗ trợ doanh nghiệp

Trước thực trạng trên, một yêu cầu đặt ra là cần có giải pháp vừa kiểm soát chặt chẽ tiền hoàn thuế, vừa tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp tuân thủ tốt. Tại buổi Tọa đàm “Hoàn thuế GTGT – Minh bạch để phát triển – Kỷ cương để chống chiếm đoạt” do Cục Thuế phối hợp với Học viện Cảnh sát Nhân dân và Công an thành phố Hải Phòng tổ chức, nhiều giải pháp đã được đưa ra.

Tại buổi tọa đàm, nhiều giải pháp kiểm soát rủi ro đã được chỉ ra, các khách mời đều đồng tình với việc cần tăng cường tiền kiểm sang hậu kiểm. Tức là kiểm soát rủi ro có trọng điểm, thay vì phải kiểm soát tất cả doanh nghiệp.

Với cách tiếp cận này, doanh nghiệp sẽ được phân loại theo mức độ rủi ro. Doanh nghiệp tuân thủ tốt thì sẽ được hoàn thuế nhanh hơn. Doanh nghiệp rủi ro cao sẽ bị kiểm soát chặt. Qua đó, vừa bảo đảm quản lý hiệu quả, vừa giảm áp lực cho phần lớn doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Ông Phạm Tuấn Anh – Phó Trưởng Thuế TP. Hải Phòng cho biết: “Từ việc kê khai nộp thuế, tuân thủ chấp hành sử dụng hóa đơn cũng như minh bạch về dòng tiền, chúng tôi xác định đó là những doanh nghiệp rủi ro thấp. Còn những doanh nghiệp không chấp hành thì xếp vào doanh nghiệp rủi ro cao”.

Ngoài ra, các khách mời cũng nhấn mạnh, nhiều vụ việc đã hình thành các chuỗi doanh nghiệp “ma”, mua bán quay vòng hóa đơn, hợp thức hóa chứng từ và dòng tiền nhằm chiếm đoạt tiền hoàn thuế. Chính vì vậy, cần rà soát để loại bỏ những doanh nghiệp “ma” này.

Thượng tá Phạm Hải Bình – Khoa Cảnh sát kinh tế, Học viện Cảnh sát nhân dân chia sẻ: “Sắp tới trong Bộ luật Hình sự, chúng tôi sẽ kiến nghị để loại bỏ tình trạng các doanh nghiệp ma, không có vốn thực sự. Thành lập nhưng không hoạt động sản xuất kinh doanh, dần dần phải loại bỏ. Chúng ta đã có những chiến dịch như là chiến dịch VNied, làm sao để làm sạch dữ liệu doanh nghiệp. Để loại bỏ những doanh nghiệp không có vốn, sẽ hạn chế được tình trạng mua bán hóa đơn, góp phần giải quyết vấn đề hoàn thuế này”.

Việc hạ ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt từ 20 triệu xuống 5 triệu đồng, cũng đang là một giải pháp hiệu quả giúp minh bạch về dòng tiền, hạn chế tình trạng mua bán hóa đơn bất hợp pháp.

Bà Nguyễn Thị Lan Anh – Trưởng Ban Pháp chế, Cục Thuế, Bộ Tài chính nêu ý kiến: “Một giao dịch khoảng 100 triệu nếu quy định ngưỡng 20 triệu phải thanh toán qua ngân hàng thì họ chỉ cần chia nhỏ ra 5 lần, nhưng nếu 5 triệu thì họ phải chia nhỏ ra khoảng 20 lần. Việc này chúng tôi rất dễ phát hiện đó là những giao dịch không có thật và chỉ hợp pháp hóa bằng dòng tiền”.

Khi quản lý dựa trên dữ liệu, phân loại rủi ro và tăng cường phối hợp liên ngành. Một môi trường minh bạch hơn sẽ được hình thành, gian lận sẽ bị thu hẹp và niềm tin của doanh nghiệp sẽ được củng cố.