Mỗi mùa thi đến, bên cạnh những nỗ lực đáng trân trọng của học sinh là những câu chuyện buồn lặp lại với vô số áp lực từ học tập, thành tích, áp lực từ phía gia đình… dồn nén đến mức có em chọn cách hành xử tiêu cực, thậm chí tìm đến cái chết.
Nhiều phụ huynh tạo áp lực vì muốn con mình thành “viên kim cương”
Trong suy nghĩ của không ít phụ huynh, con cái là “dự án tương lai” cần được đầu tư và tối ưu hóa. Mùa thi vì thế không chỉ là thử thách của học sinh mà còn là “cuộc đua” âm thầm của cha mẹ. Những câu nói tưởng như vô hại: “Con phải vào trường top”, “không được thua bạn bè”, “ba mẹ đã hy sinh rất nhiều cho con”… lại vô tình trở thành những gánh nặng đè lên vai trẻ.
Áp lực ấy không chỉ đến từ lời nói mà còn từ cách so sánh, kỳ vọng và cả những khoản đầu tư lớn cho việc học thêm, luyện thi. Có những gia đình chi hàng chục triệu đồng cho các lớp ôn luyện, vô hình trung biến việc học thành một “cuộc đặt cược” mà đứa trẻ buộc phải thắng. Khi kết quả không như mong muốn, cảm giác thất bại không chỉ là của riêng học sinh, mà còn là nỗi ám ảnh “phụ lòng cha mẹ”.
Mùa thi không chỉ là thử thách của học sinh mà còn là “cuộc đua” âm thầm của cha mẹ
ảnh: T.N tạo bởi AI
Điều đáng lo ngại là nhiều phụ huynh nhầm lẫn giữa động lực và áp lực. Động lực giúp con tiến lên, còn áp lực quá mức lại khiến con sợ hãi, thu mình và mất phương hướng. Trong trạng thái căng thẳng kéo dài, trẻ dễ rơi vào lo âu, trầm cảm, thậm chí có những suy nghĩ tiêu cực. Những vụ việc đau lòng xảy ra thời gian qua không phải là cá biệt, mà là hồi chuông cảnh báo về một cách giáo dục đang đi chệch hướng ngay từ phía cha mẹ các em.
Một giáo viên dạy toán tại phường Tây Thạnh, TP.HCM kể với người viết: “Có phụ huynh (con học lớp 10) bao giờ cũng cằn nhằn điểm môn toán của con. Mỗi lần trả bài kiểm tra mà điểm không cao là học sinh về nhà bị la mắng thậm tệ. Nhưng phụ huynh lại không thấy được sự tiến bộ về điểm số trong việc học toán của con mình”.
Thực tế, không phải đứa trẻ nào cũng có cùng năng lực, cùng đam mê hay cùng tốc độ phát triển. Khi cha mẹ áp đặt một “khuôn mẫu thành công” duy nhất, vô tình họ đã phủ nhận sự khác biệt tự nhiên của con mình.
Không thành “viên kim cương” nhưng trẻ vẫn có giá trị riêng của mình
Hình ảnh kim cương thường được dùng để nói về sự rèn giũa qua áp lực. Nhưng không phải viên đá nào cũng cần trở thành kim cương mới có giá trị. Có những viên đá mang vẻ đẹp riêng từ sự bình dị, bền bỉ và phù hợp với vị trí của nó trong cuộc sống.
Mỗi đứa trẻ là một cá thể độc lập với những thế mạnh khác nhau. Có em học giỏi, có em giàu cảm xúc, có em khéo léo, có em sáng tạo. Giá trị của một con người không thể chỉ đo bằng điểm số hay một kỳ thi. Khi bị đặt trong áp lực phải “trở thành ai đó”, trẻ dễ đánh mất chính mình và quên đi việc khám phá năng lực thật sự.
Điều trẻ cần không phải là những kỳ vọng khổng lồ, mà là sự đồng hành và thấu hiểu. Một lời động viên đúng lúc, một cái ôm khi con thất bại, hay đơn giản là sự công nhận nỗ lực của con… đôi khi có giá trị hơn bất kỳ lớp học thêm nào.
Khi được sống trong môi trường an toàn về tâm lý, trẻ sẽ có đủ tự tin để phát triển theo cách riêng của mình. Không phải ai vào trường THPT mong muốn, trường đại học danh tiếng, hay đạt điểm số tuyệt đối mới là thành công. Một người sống tử tế, có kỹ năng, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng thì đó cũng là một giá trị đáng trân trọng.
Mùa thi sẽ còn lặp lại mỗi năm, nhưng những bi kịch không đáng có thì hoàn toàn có thể tránh được. Khi cha mẹ biết tiết chế kỳ vọng, nhà trường chú trọng hơn đến sức khỏe tinh thần, và xã hội nhìn nhận thành công một cách đa chiều hơn thì áp lực sẽ không còn đè nặng lên vai thí sinh. Bởi suy cho cùng, điều quan trọng nhất không phải là con trở thành “kim cương”, mà là con được lớn lên một cách lành mạnh và hạnh phúc.
Nguồn: thanhnien.vn
