Ngôi đình giữa trung tâm TP.HCM giữ nguyên 5 sắc phong triều Nguyễn hơn 170 năm

Giữa trung tâm TP.HCM nhộn nhịp, đình Nam Chơn hiện ra như một không gian tách biệt, lưu giữ những giá trị văn hóa xưa. Nơi đây còn bảo tồn 5 sắc phong triều Nguyễn từ năm 1853 – những “báu vật” có niên đại hơn 170 năm.

Trong hành trình tìm hiểu các di tích từng được vua ban sắc phong tại TP.HCM, một buổi chiều đầu tháng 5.2026, phóng viên Thanh Niên đã ghé thăm ngôi đình này. Ngay từ cổng vào, không gian trầm mặc tạo cảm giác tách biệt hẳn với phố xá bên ngoài.

Theo tư liệu của Ủy ban MTTQ Việt Nam quận 1 (cũ), đình Nam Chơn xưa kia là miếu Quan Thánh.

Cuối thế kỷ 19, khi người dân làng Chơn Sảng (huyện Hòa Vang, Quảng Nam) vào Sài Gòn sinh sống, họ mang theo 5 tờ sắc phong triều Nguyễn do vua Tự Đức ban vào năm 1853. Các tờ sắc ghi nhận các vị thần được thờ phụng như:

1. Bắc Quân Đô đốc Bùi Tá Hán (Thượng đẳng Thần)
2. Quan Thánh đế quân
3. Cao Các Quảng Độ đại Vương (Thượng đẳng Thần)
4. Thiên Y Ana Diễn Ngọc Phi (Thượng đẳng Thần)
5. Dương Phi Phu Nhân (Trung đẳng Thần)

Được sự hỗ trợ của địa phương và thủ từ đình Nam Chơn, phóng viên Thanh Niên đã có dịp tận mắt chiêm ngưỡng 5 sắc phong của vua Tự Đức. Các sắc phong hiện được lồng khung, đặt trang trọng tại gian chính điện, vẫn còn nguyên vẹn và được bảo quản cẩn thận.

Theo sách Di tích lịch sử – văn hóa ở TP.HCM, nhóm cư dân này đã giao các sắc phong cho một kỳ lão địa phương là ông Trần Văn Hiệp cất giữ. Đồng thời, họ bày tỏ nguyện vọng nếu miếu Quan Thánh thờ các sắc phong này thì xin đặt tên là “Nam Chơn”.

Sau đó, miếu được xây dựng lại thành đình Nam Chơn vào khoảng cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20. Đến năm 1946, ông Trần Văn Hiệp đã rước thợ từ Hội An vào dựng lại đình theo kiến trúc đình làng miền Trung và tồn tại đến ngày nay.

Kiến trúc đình làng truyền thống giữa lòng TP.HCM

Bước qua cổng đình lợp ngói ống, mái cong mềm mại, cảm giác đầu tiên là sự tĩnh lặng khác biệt với không gian đô thị bên ngoài. Hai dãy tả vu và hữu vu nằm đối diện nhau trong sân, tạo nên bố cục cân xứng, gợi nhắc rõ nét phong cách đình làng truyền thống.

Ở góc nhìn kiến trúc, trong sách Di tích lịch sử – văn hóa ở TP.HCM có miêu tả đình Nam Chơn được thiết kế theo kiểu chữ “môn”. Hai tòa tiền điện và chính điện nằm ở trung tâm, ngăn cách bởi khoảng thiên tỉnh, 2 bên là đông lang và tây lang.

Mặt tiền nổi bật với hàng chữ Hán “Nam Chơn Đình”, mái hai tầng lợp ngói âm dương, diềm mái gắn hình rồng tranh châu…, những chi tiết tuy quen thuộc nhưng lại góp phần tạo nên bản sắc riêng.

Phóng viên Thanh Niên đi sâu vào tiền điện, nơi đây xây theo kiểu tứ trụ, trong khi chính điện gồm ba gian với kết cấu tường gạch, hệ kèo và đòn tay bằng gỗ.

Án thờ Quan Thánh bằng gỗ được đặt trang trọng, nổi bật với bài vị chữ “Thần” thếp vàng và hộp đựng 5 sắc phong vua Tự Đức (là vị hoàng đế thứ 4 của triều Nguyễn, trị vì từ 1847 – 1883).

Bên cạnh đó, đình còn lưu giữ nhiều cổ vật như: bình gốm, tượng lân gốm, bao lam, án thờ…

Giá trị di sản giữa đô thị hiện đại

Không chỉ dừng lại ở không gian thờ tự, đình Nam Chơn còn là nơi duy trì sinh hoạt lễ hội truyền thống.

Vào các ngày 15, 16 và 17.6 âm lịch hằng năm, lễ Kỳ Yên được tổ chức trang trọng nhằm tưởng nhớ Bắc quân Đô đốc Bùi Tá Hán (vị thần chính của đình) cùng các bậc tiền hiền, hậu hiền.

Việc đình Nam Chơn được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố vào năm 2006 không chỉ là sự ghi nhận về giá trị lịch sử – kiến trúc, mà còn là lời nhắc về việc gìn giữ những di sản giữa tốc độ đô thị hóa.