VTV.vn – Với mục tiêu tăng trưởng hai con số, buộc doanh nghiệp nhà nước phải thay đổi cách huy động vốn, trong đó thị trường chứng khoán trở thành trụ cột chiến lược.
Mục tiêu tăng trưởng hai con số buộc doanh nghiệp nhà nước phải thay đổi cách huy động vốn, trong đó thị trường chứng khoán trở thành trụ cột chiến lược.
Mở rộng nguồn lực
Khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao và bền vững, áp lực đặt lên khu vực doanh nghiệp nhà nước ngày càng lớn. Chiến lược phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu tăng trưởng bình quân ở mức hai con số. Điều này đồng nghĩa các tập đoàn, tổng công ty nhà nước phải mở rộng đầu tư với quy mô chưa từng có trong các lĩnh vực năng lượng, hạ tầng, công nghệ, logistics và chuyển đổi số.
Tuy nhiên, bài toán lớn nhất lại nằm ở nguồn vốn. Nếu tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng và vốn ngân sách, mục tiêu tăng trưởng cao sẽ rất khó đạt được. Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán đang được nhìn nhận như một kênh huy động vốn chiến lược của nền kinh tế.
Thị trường chứng khoán đang được nhìn nhận như một kênh huy động vốn chiến lược của nền kinh tế.
Phát biểu tại hội nghị về doanh nghiệp nhà nước niêm yết và đăng ký giao dịch gần đây, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) nhận định việc phát triển thị trường vốn và thị trường chứng khoán đã trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Đảng, Quốc hội và Chính phủ đặc biệt quan tâm chỉ đạo.
Theo bà Phương, Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu xây dựng doanh nghiệp nhà nước hoạt động hiệu quả theo cơ chế thị trường, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, thực hiện quản trị hiện đại, công khai và minh bạch. Trong bối cảnh đó, đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn gắn với niêm yết và đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là giải pháp chiến lược để nâng cao chất lượng quản trị, mở rộng khả năng tiếp cận vốn xã hội và gia tăng giá trị doanh nghiệp.
Thông điệp này phản ánh sự thay đổi quan trọng trong tư duy điều hành. Nếu trước đây doanh nghiệp nhà nước chủ yếu phát triển và tăng trưởng bằng tín dụng và vốn ngân sách thì hiện nay, áp lực thị trường đang buộc doanh nghiệp phải “lớn lên” bằng năng lực quản trị và khả năng tạo niềm tin với nhà đầu tư.
Ông Vũ Hồng Phương, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số là thách thức rất lớn với các tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà nước. Theo ông Phương, để đạt được mục tiêu này không thể chỉ dựa vào vốn nhà nước mà cần huy động nhiều nguồn lực khác nhau, trong đó huy động vốn qua thị trường chứng khoán là một kênh đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp đã cổ phần hóa và đang niêm yết.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp nhà nước hiện sở hữu quỹ tài sản rất lớn nhưng khả năng huy động vốn qua thị trường vẫn còn hạn chế do tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp. Theo quy định của Luật Chứng khoán, tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa hiện chưa đáp ứng điều kiện này do tỷ lệ sở hữu nhà nước và cổ đông lớn còn quá cao. Điều đó khiến thanh khoản thấp, khả năng thu hút vốn ngoại hạn chế và giá trị doanh nghiệp chưa phản ánh đầy đủ tiềm năng thực tế.
Cuộc đua niềm tin
Một thị trường vốn phát triển không chỉ cần hàng hóa lớn mà còn đòi hỏi chất lượng quản trị đủ sức thuyết phục dòng tiền dài hạn. Đây cũng là lý do vì sao vấn đề minh bạch đang trở thành yêu cầu sống còn với doanh nghiệp niêm yết.
Bà Vũ Thị Chân Phương nhấn mạnh việc thực hiện nghiêm các quy định về công bố thông tin, quản trị công ty, niêm yết và đăng ký giao dịch sẽ góp phần quan trọng vào quá trình nâng tầm thị trường chứng khoán Việt Nam. Đặc biệt, việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp được xem là cơ hội lớn để thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế quy mô lớn, nhất là các quỹ đầu tư dài hạn và quỹ đầu tư thụ động toàn cầu.
Trong nhiều năm, khu vực doanh nghiệp nhà nước được xem là nắm giữ nguồn lực lớn nhưng hiệu quả vốn hóa trên sàn chứng khoán chưa tương xứng.
Muốn đón được dòng vốn này, doanh nghiệp nhà nước phải thay đổi căn bản tư duy quản trị. Nhà đầu tư quốc tế không chỉ nhìn vào quy mô tài sản mà quan tâm nhiều hơn tới chất lượng dòng tiền, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ minh bạch.
LS. Phan Hoài Nam, Tổng Giám đốc W&A Consulting & Law Firm cho rằng việc tiếp cận vốn từ các quỹ đầu tư nước ngoài đang ngày càng phổ biến nhưng đi kèm yêu cầu rất cao về minh bạch thông tin và quản trị doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải chứng minh rõ mục đích sử dụng vốn, tiến độ dự án và các chỉ tiêu tài chính để tận dụng hiệu quả nguồn vốn ngoại và tránh rủi ro pháp lý.
Cùng quan điểm, Luật sư Vũ Ánh Dương, Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng để mở rộng khả năng tiếp cận vốn, Nhà nước cần hoàn thiện hệ thống tiêu chí tín nhiệm doanh nghiệp, tăng giám sát sau huy động vốn và xây dựng trung tâm đánh giá rủi ro độc lập nhằm củng cố niềm tin nhà đầu tư. Ở góc độ thị trường, đây là giai đoạn mà doanh nghiệp nhà nước không thể tiếp tục đứng ngoài áp lực cạnh tranh về minh bạch và hiệu quả sử dụng vốn. Trong nhiều năm, khu vực doanh nghiệp nhà nước được xem là nắm giữ nguồn lực lớn nhưng hiệu quả vốn hóa trên sàn chứng khoán chưa tương xứng.
Muốn đạt tốc độ tăng trưởng hai con số, bài toán không chỉ là tăng vốn mà còn là sử dụng vốn hiệu quả hơn. Điều này đòi hỏi quá trình cổ phần hóa phải thực chất hơn, giảm tình trạng sở hữu quá cô đặc, tăng lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng và tạo điều kiện cho nhà đầu tư chiến lược tham gia sâu hơn vào quản trị doanh nghiệp. Khi đó, thị trường chứng khoán mới thực sự trở thành “bà đỡ” dẫn vốn cho nền kinh tế thay vì chỉ là nơi mua bán cổ phiếu ngắn hạn.
