Bộ trưởng Bộ Tài chính: Ngưỡng chịu thuế 1 tỷ đồng với hộ kinh doanh là hài hoà

Sáng 23/4, đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, ngưỡng doanh thu được miễn và không phải nộp thuế là vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm.

Bộ Tài chính đã báo cáo và được Thủ tướng chỉ đạo soạn thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 68/2026 quy định về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và Nghị định 320/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.

Theo ông Ngô Văn Tuấn, dự thảo Nghị định này đang được Bộ Tư pháp thẩm định để ngay sau khi Luật được ban hành thì Chính phủ sẽ ban hành ngay các văn bản hướng dẫn, đảm bảo Luật có sớm nhất được đưa vào cuộc sống.

“Về ngưỡng doanh thu được miễn hoặc không phải nộp thuế, Bộ Tài chính đã cân nhắc nhiều mặt, tính toán kỹ tác động đến thu ngân sách và đối tượng nộp thuế. Chúng tôi cho rằng ngưỡng 1 tỷ đồng là hài hoài vào thời điểm hiện nay. Trong Luật cũng đã tiếp thu theo hướng ngưỡng cụ thể thì sẽ giao cho Chính phủ quy định cho phù hợp với diễn biến kinh tế – xã hội trên nguyên tắc là lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.

Về công tác quản lý thu thuế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ, luật thuế phải thiết kế đảm bảo tính trung lập, đảm bảo tính hiệu quả. Đảm bảo cái chi phí hành thu thấp nhất và chi phí tuân thủ của người nộp thuế cũng thấp nhất. “Vì thế, cân nhắc rất nhiều mặt thì chúng tôi mới đưa ra cái mức doanh thu là 1 tỷ đồng”, Bộ trưởng nói.

Với vấn đề gia hạn thời gian áp dụng ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện, các đại biểu Quốc hội bày tỏ tán thành và đề nghị Chính phủ nghiên cứu thêm giải pháp giảm sốc, tránh tình trạng khi hết thời hạn ưu đãi sẽ tác động đến sản xuất và thị trường tiêu thụ. Bộ trưởng Bộ Tài chính cam kết tiếp thu ý kiến các đại biểu.

Cần cân bằng, không tạo ra những vùng trũng về nghĩa vụ thuế

Trước đó cho ý kiến về dự thảo Luật, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) cho biết, Hiến pháp quy định rõ nghĩa vụ nộp thuế của mọi người phải theo luật định và việc sửa đổi hoặc bãi bỏ các thứ thuế thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Đây là nguyên tắc đảm bảo quyền của mọi người dân, những nghĩa vụ tài chính cơ bản phải được quyết định ở cấp độ cao nhất của quyền lực Nhà nước.

Tuy nhiên, theo đại biểu, nền kinh tế hiện nay vận động rất nhanh, chi phí đầu vào biến động liên tục, sức mua thay đổi theo chu kỳ ngắn. Nếu mọi tham số thuế đều đóng khung cứng trong luật, chính sách sẽ nhanh chóng lạc hậu, tạo ra độ trễ bất lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Vì vậy, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đồng tình với chủ trương giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.

“Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không phải là có giao hay không, mà là chúng ta sẽ giao như thế nào. Nếu giao toàn quyền mà không có giới hạn trong luật, Quốc hội thực chất đã giao lại một thẩm quyền lập pháp trong lĩnh vực rất nhạy cảm”, đại biểu nêu ý kiến.

Do đó, đại biểu đoàn Lâm Đồng đề nghị luật quy định nguyên tắc và có khung giới hạn. Từ đó, Chính phủ điều hành linh hoạt trong khung đó. Đồng thời, Quốc hội thực hiện giám sát thực chất. Đây là cách tiếp cận phù hợp với thông lệ lập pháp hiện đại, đồng thời đảm bảo đúng tinh thần của Hiến pháp.

Liên quan đến việc xác định ngưỡng doanh thu, đại biểu cho rằng cần dựa trên nguyên tắc: Chỉ đánh thuế khi hoạt động kinh doanh tạo ra thu nhập thực sự cao hơn mức bình quân xã hội. Nếu sau khi trừ chi phí, thu nhập của cá nhân, hộ kinh doanh chỉ tương đương người làm công ăn lương thì đánh thuế không những bất hợp lý mà còn phản tác dụng do chi phí tuân thủ thường lớn hơn số thuế phải nộp.

Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng vấn đề ngưỡng miễn thuế còn liên quan đến công bằng giữa các loại hình kinh doanh. Ngưỡng quá thấp sẽ tạo gánh nặng không cần thiết cho hộ kinh doanh nhỏ. Ngược lại, ngưỡng quá cao sẽ chênh lệch với doanh nghiệp, méo mó môi trường cạnh tranh. Vì vậy, bà Tú Anh cho rằng chính sách cần hướng tới mục tiêu cân bằng, đó là hỗ trợ khu vực kinh tế nhỏ nhưng không tạo ra những vùng trũng về nghĩa vụ thuế.

Đại biểu nêu, ngưỡng doanh thu chịu thuế hiện tại là 500 triệu đồng/năm. Trong khi đó, GDP bình quân đầu người năm 2025 là 125,5 triệu đồng và dự kiến năm 2026 đạt khoảng 128-130 triệu đồng. Như vậy, ngưỡng hiện tại chỉ tương đương khoảng 4 lần GDP bình quân đầu người. Từ đó, đại biểu cho rằng ngưỡng này đang thấp hơn đáng kể so với thông lệ quốc tế.

So với các nghiên cứu khoa học và khảo sát tại một số nước có nền kinh tế tương đồng ở Đông Nam Á và Châu á cho thấy, ngưỡng miễn thuế ở khu vực kinh tế nhỏ thường ở mức 8-15 lần GDP bình quân đầu người. Áp dụng vào điều kiện Việt Nam hiện nay, mức tương đương sẽ rơi vào khoảng từ 1-1,9 tỷ đồng.

Từ cơ sở đó, đại biểu đề nghị luật quy định ngưỡng sàn không thấp hơn 1 tỷ đồng và ngưỡng trần không quá 2 tỷ đồng. Khoảng cách này đủ để Chính phủ điều hành linh hoạt theo từng thời kỳ nhưng vẫn nằm trong giới hạn do Quốc hội quyết định.