Để đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, cần triển khai từ bậc mầm non – đây cũng được đánh giá là giai đoạn vàng để trẻ học ngôn ngữ mới. Vậy đâu là cách làm công bằng, hiệu quả cho trẻ em?
CHỈ 26,5% TRẺ CƠ SỞ MẦM NON ĐỘC LẬP LÀM QUEN TIẾNG ANH
Sở GD-ĐT TP.HCM đã tổ chức hội thảo đánh giá kết quả 5 năm triển khai tổ chức cho trẻ mẫu giáo làm quen tiếng Anh theo Thông tư số 50/2020/TT-BGDĐT. Báo cáo cho thấy TP.HCM hiện có gần 1.000 giáo viên (GV) tham gia công tác tổ chức cho trẻ làm quen tiếng Anh.
Phương thức phổ biến là các cơ sở giáo dục mầm non tổ chức hoạt động làm quen tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo thông qua hình thức ký kết hợp đồng với các trung tâm Anh ngữ, trung tâm tổ chức hoạt động ngoài giờ chính khóa được Sở
GD-ĐT cấp phép hoạt động; các cơ sở tổ chức cho trẻ làm quen tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo trên cơ sở khảo sát nhu cầu, nguyện vọng và sự đồng thuận của cha mẹ trẻ.
Theo báo cáo, trong năm học 2025 – 2026, TP.HCM có 1.832 trường mầm non (công lập là 693 trường; ngoài công lập là 1.136) và 3.237 nhóm lớp độc lập. Trong đó, có 1.235/1.832 trường tổ chức cho trẻ làm quen tiếng Anh (67,4%) gồm công lập là 632/693 trường (91,2%), ngoài công lập là 603/1.136 trường (53%). Đáng chú ý, số lớp mẫu giáo, lớp mầm non độc lập tổ chức cho trẻ làm quen tiếng Anh chỉ là 858/3.237 lớp (26,5%). Trong thực tế, một phần lý do đến từ số cha mẹ trẻ khó khăn trong việc chi trả phần kinh phí nếu trẻ tham gia hoạt động làm quen tiếng Anh.
Giáo viên Trường mầm non Tân Phong (P.Tân Hưng, TP.HCM) cho trẻ làm quen tiếng Anh thông qua các hoạt động chào hỏi, kể chuyện, hay nhắc trẻ đi uống nước
ẢNH: THÚY HẰNG
Sở GD-ĐT TP.HCM cũng nhìn nhận GV mầm non còn hạn chế về khả năng ngoại ngữ, đa số các ứng dụng phần mềm về thực hành luyện tập tiếng Anh có bản quyền nên việc hỗ trợ phối hợp củng cố cho trẻ sau giờ học làm quen tiếng Anh chưa sâu…
HỌC TIẾNG ANH QUA NHIỀU HOẠT ĐỘNG
Tại hội thảo kiến tạo trường học dùng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai diễn ra hồi tháng 12.2025, thạc sĩ Vũ Thị Thu Hằng, nhà sáng lập và phát triển chương trình M-English, cho biết thực trạng hiện nay GV tiếng Anh ít người có kỹ năng sư phạm mầm non, còn GV mầm non thì trình độ tiếng Anh lại chưa đủ tự tin… Trong đó, một khó khăn khi kiến tạo môi trường tiếng Anh trong trường mầm non còn đến từ phía phụ huynh. Phụ huynh luôn quan tâm hàng đầu: Con được học bao nhiêu tiết tiếng Anh một tuần trên trường? GV của con có phải người nước ngoài hay không?
Theo thạc sĩ Hằng, để tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai thì điều đầu tiên tiếng Anh cần được thẩm thấu trong môi trường hằng ngày của lớp qua giao tiếp tự nhiên, trong không gian vật lý chứ không phải có bao nhiêu tiết học tiếng Anh trong lớp.
Thạc sĩ Trần Xuân Diệu, Giám đốc kiêm đồng sáng lập Công ty RAB Consulting, cho biết ở trường mầm non tại Phần Lan, GV phải là người lên giáo trình và cả dạy tiếng Anh nên GV vừa có chuyên môn mầm non vừa phải giỏi ngoại ngữ, không phải thuê thêm GV bên ngoài dạy vài tiết tiếng Anh như ở VN. Trẻ em học tiếng Anh thông qua nhiều hoạt động xuyên suốt trong trường chứ không phải qua một tiết học tiếng Anh nhất định.
Trao đổi với PV Thanh Niên, thạc sĩ Khưu Hoàng Nhật Minh, Ủy viên Ban chấp hành Hội TESOL TP.HCM, giảng viên Trường ĐH Văn Lang, cho hay CLIL (dạy học tích hợp nội dung và ngôn ngữ) là một hướng tiếp cận rất tiến bộ, và thực tế đã được triển khai thành công ở nhiều quốc gia có nền giáo dục phát triển, trong đó có Phần Lan. Điểm cốt lõi của CLIL không nằm ở số tiết tiếng Anh, mà ở việc ngôn ngữ được sử dụng như một công cụ để tổ chức các hoạt động học tập và sinh hoạt hằng ngày của trẻ.
Tuy nhiên theo thạc sĩ Minh, ở VN, khi học hỏi mô hình này cần được nhìn nhận một cách chọn lọc và phù hợp với bối cảnh thực tế, đặc biệt là ở bậc mầm non. CLIL không phải là một phương pháp có thể “áp dụng đồng loạt” nếu chưa đáp ứng đủ các điều kiện nền tảng về đội ngũ và tổ chức nhà trường.
Về yêu cầu đối với GV, điều quan trọng không phải là tất cả GV mầm non đều đạt trình độ tiếng Anh cao, mà là có sự phân tầng năng lực rõ ràng. GV cần được đào tạo để hiểu cách sử dụng ngôn ngữ như một công cụ hỗ trợ hoạt động, biết khi nào nên dùng tiếng Anh, khi nào cần quay về tiếng mẹ đẻ để đảm bảo an toàn tâm lý và sự phát triển cảm xúc của trẻ. Bên cạnh đó, CLIL chỉ thực sự hiệu quả khi được triển khai ở mức độ linh hoạt, có lộ trình, có hỗ trợ chuyên môn liên tục, thay vì coi đó là một chuẩn bắt buộc áp dụng ngay lập tức.
Trẻ mầm non ở TP.HCM làm quen tiếng Anh thông qua trò chơi cùng sắp xếp đồ ăn trên bàn
ẢNH: THÚY HẰNG
GIÁO VIÊN LÀ YẾU TỐ THEN CHỐT
Thạc sĩ Vũ Thị Thu Hằng cho hay mô hình triển khai hiệu quả việc giúp trẻ học tiếng Anh ở bậc mầm non, gồm 4 chữ P: Program – People – Partnership – Practice (tạm dịch: Chương trình – Đội ngũ – Đối tác – Thực hành).
GV là điều kiện tiên quyết của mọi mô hình thành công, trong đó GV mầm non là người kiến tạo môi trường dùng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ 2, đòi hỏi GV phải được đào tạo vững về chuyên môn mầm non và cả tiếng Anh.
Bà Lê Thụy Mỵ Châu, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết thời gian tới TP sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng tổ chức cho trẻ mẫu giáo làm quen tiếng Anh theo Thông tư 50.
Bậc học mầm non TP sẽ đẩy mạnh tổ chức cho trẻ mẫu giáo làm quen tiếng Anh dựa trên tiếp cận công nghệ số, các phần mềm bổ trợ và tài liệu, học liệu mở rộng theo hướng tích hợp; từng bước hình thành nguồn học liệu dùng chung; gắn việc tổ chức làm quen tiếng Anh với lộ trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, bảo đảm tính kế thừa, liên thông giữa giáo dục mầm non và các cấp học tiếp theo. Đồng thời, Sở GD-ĐT TP.HCM cho biết sẽ nâng cao chất lượng đội ngũ GV mầm non, coi đây là yếu tố then chốt…
Thạc sĩ Minh cho biết, các thầy cô giáo mầm non không cần trở thành GV tiếng Anh chuyên trách, mà chỉ cần được trang bị những năng lực giao tiếp căn bản, đủ để sử dụng một số hiệu lệnh, lời hướng dẫn đơn giản bằng tiếng Anh trong các hoạt động quen thuộc của trẻ.
“Việc phát triển tiếng Anh ở bậc mầm non cần được nhìn như một bài toán hệ thống, trong đó công tác đào tạo, bồi dưỡng năng lực cho GV mầm non giữ vai trò then chốt, song song với việc bố trí giáo viên tiếng Anh chuyên trách ở mức độ phù hợp. Chỉ khi đó, mục tiêu hình thành năng lực tiếng Anh sớm, công bằng và bền vững mới thực sự khả thi”, thạc sĩ Minh nói.
Các mô hình dạy tiếng Anh ở mầm non
Theo Bộ GD-ĐT, đến năm 2030, cần bổ sung khoảng 12.000 GV tiếng Anh mầm non.
Thực tế hiện nay mô hình đào tạo GV tiếng Anh chuyên biệt cho bậc mầm non – kết hợp đồng thời năng lực ngôn ngữ và nghiệp vụ sư phạm mầm non – chưa thực sự phổ biến. Thạc sĩ Khưu Hoàng Nhật Minh cho hay khi nói đến việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai từ bậc mầm non, cần hiểu đây không đơn thuần là việc có thêm GV tiếng Anh hay vài tiết học mỗi tuần. Một ngôn ngữ chỉ thực sự trở thành “ngôn ngữ thứ hai” khi trẻ có cơ hội tiếp xúc và sử dụng nó một cách lặp lại, tự nhiên trong sinh hoạt hằng ngày.
Một hướng tiếp cận có thể cân nhắc là tổ chức môi trường ngôn ngữ linh hoạt theo khung thời gian, trong đó có những thời điểm phù hợp để sử dụng tiếng Việt và những thời điểm có thể lồng ghép tiếng Anh, tùy theo nhịp sinh hoạt và khả năng tiếp nhận của trẻ. Cách làm này giúp tiếng Anh trở thành một phần tự nhiên của đời sống học đường, thay vì là một “môn học tách biệt”.
Theo ông Minh, đào tạo liên ngành có thể được xem là một hướng tiếp cận đáng quan tâm. Thay vì tách rời giữa sư phạm mầm non và sư phạm tiếng Anh, các trường đại học có thể cân nhắc phát triển các chuyên ngành hoặc chương trình đào tạo tiếng Anh mầm non, tạo điều kiện để cả GV mầm non và GV tiếng Anh tham gia học tập theo những lộ trình phù hợp, nhằm bổ sung phần năng lực còn thiếu.
Nguồn: thanhnien.vn
