Giải mã bước nhảy vọt của kinh tế Ba Lan

IMF phân tích trong 35 năm, GDP bình quân đầu người của Ba Lan đã tăng từ 6.730 USD (năm 1990) lên 55.340 USD vào năm 2025 (đã điều chỉnh theo lạm phát và chi phí sinh hoạt). Con số này hiện tương đương với Nhật Bản và đạt 85% mức trung bình của Liên minh Châu Âu (EU). Đáng chú ý, kể từ khi gia nhập EU vào năm 2004, kinh tế Ba Lan duy trì tốc độ tăng trưởng trung bình 3,8% mỗi năm, bỏ xa mức 1,8% của toàn châu Âu.

Theo các chuyên gia kinh tế, yếu tố cốt lõi giúp Ba Lan thoát khỏi bẫy nghèo là việc nhanh chóng xây dựng một khung thể chế vững chắc cho doanh nghiệp, bao gồm hệ thống tòa án độc lập, cơ quan chống độc quyền và các quy định giám sát ngân hàng nghiêm ngặt. Nhờ đó, nền kinh tế tránh việc bị thao túng bởi các nhóm lợi ích.

Ngoài ra, sự đồng thuận chính trị mạnh mẽ về mục tiêu hội nhập phương Tây đã giúp Ba Lan tận dụng hiệu quả hàng tỉ euro viện trợ từ EU, đồng thời tiếp cận thị trường chung khổng lồ. Nền tảng giáo dục đại học được chú trọng đẩy mạnh đã tạo ra một lực lượng lao động tri thức dồi dào, trong khi chi phí nhân sự cạnh tranh, tạo sức hút với các nhà đầu tư quốc tế.

Bên cạnh những thành tựu kinh tế, Ba Lan cũng đang đối mặt với nhiều thách thức. Tỷ lệ sinh giảm và tình trạng già hóa dân số đang tạo áp lực lớn lên lực lượng lao động. Mức lương trung bình dù đã cải thiện nhưng vẫn thấp hơn mặt bằng chung của EU. Tờ The Wall Street Journal hồi tháng 1 dẫn lời nhà kinh tế Matthias Schupeta từ DZ Bank – ngân hàng có tổng tài sản lớn thứ 2 ở Đức – nhận định trong những năm tới, Ba Lan sẽ phải thích nghi với những thách thức trong “sân chơi” của những nền kinh tế hàng đầu. Chi phí lao động cao hơn, lợi suất đầu tư thấp hơn và nguồn vốn tài trợ từ EU giảm sút sẽ là những bài toán dành cho giới lãnh đạo nước này, ông Schupeta nói. Ba Lan cũng phải đối mặt với nợ công ngày càng tăng. Thâm hụt ngân sách ở mức khoảng 6,8% GDP vào năm 2025, cao hơn đáng kể so với mức chuẩn 3% dành cho các quốc gia thành viên EU.