Người lao động không chỉ cần lương

Gần người lao động hơn để ngăn tranh chấp từ sớm

Tại phiên thảo luận “Công đoàn đại diện, chăm lo bảo vệ quyền lợi, lợi ích hợp pháp cho đoàn viên, người lao động”, nhiều đại biểu cho rằng muốn xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ, tổ chức công đoàn phải thực sự trở thành chỗ dựa tin cậy của NLĐ, đồng thời chủ động phòng ngừa tranh chấp ngay từ cơ sở.

Ông Nguyễn Thành Đô, Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật (LĐLĐ TP.HCM), cho rằng trước những tác động của kinh tế số, lao động công nghệ và các mô hình việc làm mới, tổ chức công đoàn cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung lẫn phương thức hoạt động. Theo ông, người lao động (NLĐ) cần được đặt ở vị trí trung tâm trong mọi hoạt động công đoàn. Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ công đoàn cơ sở không chỉ hiểu pháp luật mà còn phải có kỹ năng đối thoại, thương lượng và khả năng nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của NLĐ.

ẢNH: TUẤN MINH

Một trong những giải pháp quan trọng là nâng cao chất lượng đối thoại tại doanh nghiệp (DN). “Cán bộ công đoàn cần chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của NLĐ ngay từ đầu, không để những bức xúc nhỏ tích tụ thành những vụ việc phức tạp”, ông Đô nhấn mạnh.

Quan điểm này nhận được sự đồng tình từ nhiều đại biểu là cán bộ công đoàn cơ sở tại các DN đông lao động. Ông Bùi Văn Trường, Chủ tịch Công đoàn Công ty Luxshare (Bắc Ninh), cho rằng ngay từ khi tuyển dụng, NLĐ cần được phổ biến đầy đủ về quyền lợi cũng như vai trò của tổ chức công đoàn. Trong quá trình làm việc, các cuộc đối thoại định kỳ phải được duy trì để NLĐ có cơ hội phản ánh ý kiến, kiến nghị và được giải đáp kịp thời.

“NLĐ chỉ tìm đến công đoàn khi họ tin rằng tiếng nói của mình được lắng nghe và những vấn đề họ phản ánh sẽ được theo dõi, giải quyết đến cùng”, ông Trường nói.

Để làm được điều đó, công đoàn cần đa dạng hóa các kênh tiếp nhận phản ánh, từ gặp gỡ trực tiếp đến hòm thư góp ý hoặc các hệ thống phản ánh ẩn danh để NLĐ có thể lên tiếng mà không lo bị ảnh hưởng đến công việc.

ẢNH: TUẤN MINH

Nhà ở vẫn là nỗi trăn trở lớn

Nhà ở tiếp tục là một trong những mối quan tâm lớn nhất của NLĐ hiện nay và được các đại biểu phản ánh tới đại hội. Theo ông Nguyễn Anh Ngọc, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Canon VN, công đoàn cần đóng vai trò cầu nối, hỗ trợ NLĐ tiếp cận nhanh hơn với các chương trình nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê dài hạn và các chính sách an sinh liên quan. “Nếu giải quyết được bài toán nhà ở, NLĐ sẽ yên tâm gắn bó lâu dài với DN”, ông Ngọc chia sẻ.

Cùng với nhà ở, xây dựng thiết chế văn hóa cho công nhân là mong mỏi của NLĐ từ nhiều năm nay. Bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó chủ tịch LĐLĐ TP.Hà Nội, cho biết các thiết chế văn hóa công đoàn không chỉ góp phần nâng cao đời sống tinh thần, xây dựng môi trường làm việc văn minh mà còn tạo sự gắn kết giữa NLĐ với DN và tổ chức công đoàn; qua đó củng cố niềm tin, khơi dậy tinh thần cống hiến và xây dựng giai cấp công nhân hiện đại trong thời kỳ mới.

ẢNH: TUẤN MINH

Tuy nhiên, trước yêu cầu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số quốc gia, việc xây dựng và phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa công đoàn vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập; nguồn lực đầu tư còn hạn chế. Đặc biệt, đặc thù lao động theo ca kíp khiến việc tập hợp công nhân tham gia sinh hoạt thường xuyên còn gặp nhiều khó khăn.

Từ thực tiễn đó, bà Thủy cho rằng: “Cần quan tâm nâng cấp các điểm sinh hoạt văn hóa công nhân hiện có theo hướng đa chức năng, tích hợp không gian sinh hoạt cộng đồng, thư viện, sân chơi thể thao, tư vấn pháp luật, chăm sóc sức khỏe tinh thần và ứng dụng công nghệ số. Phấn đấu mỗi khu công nghiệp lớn đều có không gian văn hóa dành riêng cho công nhân lao động, thực sự trở thành “điểm tựa tinh thần” của đoàn viên sau giờ làm việc”.

Thu nhập, phúc lợi và cơ hội phát triển

Theo nhiều đại biểu, để giữ chân NLĐ, thu nhập vẫn là yếu tố quyết định. Ông Đinh Sỹ Phúc, Chủ tịch Công đoàn Công ty Taekwang Vina (Đồng Nai), cho rằng những chế độ phúc lợi tốt thường đạt kết quả khi thông qua đối thoại và thương lượng tập thể. Tại DN này, nhờ duy trì đối thoại thường xuyên giữa công đoàn và DN, NLĐ ngoài mức thu nhập bình quân hơn 11 triệu đồng/tháng còn được hưởng nhiều khoản phụ cấp, trợ cấp, thưởng tết và các chính sách hỗ trợ học tập, nâng cao tay nghề. “Công đoàn cần thường xuyên nắm bắt nhu cầu của NLĐ thông qua nhiều kênh, từ mạng xã hội đến các buổi đối thoại trực tiếp, để lựa chọn đúng nội dung thương lượng với DN”, ông Phúc chia sẻ.

Trong khi đó, một vấn đề khác cũng được nhiều đại biểu quan tâm là làm thế nào để khuyến khích NLĐ sáng tạo và đóng góp nhiều hơn cho DN. Ông Lê An Hải, Chủ tịch Công đoàn Công thương VN, cho biết nhiều DN hiện đã xây dựng cơ chế thưởng hấp dẫn đối với các sáng kiến cải tiến kỹ thuật, ý tưởng mới. Ngay khi NLĐ đưa ra ý tưởng sáng tạo, DN có thể thưởng từ 100.000 – 500.000 đồng để khuyến khích. Có những sáng kiến được thưởng hàng trăm triệu đồng, thậm chí hàng tỉ đồng nhờ mang lại giá trị lớn cho DN.

“Việc bảo đảm hài hòa giữa quyền lợi của NLĐ với mục tiêu phát triển của DN chính là cơ sở để xây dựng các phong trào thi đua hiệu quả, góp phần nâng cao năng suất lao động, cải thiện thu nhập và tạo động lực gắn bó lâu dài cho NLĐ “, ông Hải nói.

Dẫn chứng một nhóm lao động tại Công ty Honda VN từng được thưởng tới 5 tỉ đồng cùng chuyến tham quan, học tập tại Mỹ nhờ sáng kiến có giá trị cao, ông Mai Mạnh Dũng, Chủ tịch Công đoàn Tổng công ty Máy động lực và máy nông nghiệp VN, cho rằng để nâng cao năng suất lao động và hiệu quả hoạt động của DN, vai trò đồng hành giữa tổ chức công đoàn và người sử dụng lao động là hết sức quan trọng. Khi NLĐ được ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp của mình, họ sẽ có thêm động lực để gắn bó lâu dài với DN.

Dùng AI để trị “bệnh hình thức”

Một trong những nội dung thu hút nhiều sự quan tâm tại các phiên thảo luận là câu chuyện chuyển đổi số trong hoạt động công đoàn. Không ít đại biểu nhìn nhận tình trạng phong trào thi đua được báo cáo rất sôi nổi nhưng hiệu quả thực tế chưa tương xứng vẫn tồn tại ở một số nơi.

Ông Phạm Quang Hưởng, Phó chủ tịch Công đoàn Khoa học và công nghệ VN, chia sẻ: “Nếu phương thức tổ chức phong trào không đổi mới thì sẽ khó tạo được động lực và sức hấp dẫn đối với đoàn viên, NLĐ”, ông Hưởng nói.

Theo TS Nguyễn Ngọc Ân, Chủ tịch Công đoàn giáo dục VN, chuyển đổi số không đơn thuần là thay văn bản giấy bằng email hay tin nhắn Zalo mà phải chuyển từ cách quản lý cảm tính sang quản trị bằng dữ liệu. Ông cũng cho rằng muốn khắc phục bệnh hình thức thì phải lượng hóa được kết quả hoạt động. “Công đoàn không chỉ đi tìm người ốm đau để thăm hỏi. Có những kỹ sư, nhà khoa học rất giỏi cũng cần công đoàn truyền cảm hứng, tạo động lực, tạo môi trường để họ phát huy năng lực và được ghi nhận. Chăm lo cho đoàn viên phải được cá nhân hóa theo từng nhóm đối tượng. Đây mới là giá trị thực sự của chuyển đổi số trong hoạt động công đoàn”, ông Ân nói.

Từ câu chuyện việc làm, thu nhập, nhà ở, phúc lợi đến nhu cầu được lắng nghe và được phát triển bản thân, có thể thấy kỳ vọng của NLĐ đối với tổ chức công đoàn ngày càng lớn. Trong bối cảnh mới, công đoàn không chỉ là nơi bảo vệ quyền lợi khi khó khăn xảy ra mà phải trở thành người bạn đồng hành, chủ động nhận diện nhu cầu, dự báo rủi ro và hỗ trợ NLĐ từ sớm, từ xa.