Năm 2006, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT khi đó Nguyễn Thiện Nhân đưa ra lời hứa về ‘nhà giáo sống được bằng lương’ và đó cũng là lúc Báo Thanh Niên bắt đầu kiên trì đeo đuổi vấn đề này với mong muốn để những người làm nghề cao quý thực sự có thể yên tâm gắn bó và cống hiến với nghề.
Những lần vui buồn cùng nhà giáo về lương
Không ít giáo viên (GV) tâm sự khi đọc một thông tin nào đó trên mạng xã hội hoặc nghe đồng nghiệp kháo nhau về lương nhà giáo, việc đầu tiên là họ sẽ tìm đọc trên Báo Thanh Niên để khẳng định nguồn tin ấy là chính thống hay không.
Thanh Niên đã có nhiều bài viết thể hiện sự mong đợi của đội ngũ nhà giáo vào việc đổi mới chính sách tiền lương, đảm bảo mức thu nhập tương xứng với công sức và vai trò của người thầy trong xã hội; là diễn đàn để GV bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, đồng thời theo dõi sát sao và phân tích các động thái chính sách của cơ quan chức năng liên quan đến vấn đề tiền lương nhà giáo.
Suốt hàng chục năm qua, trong hành trình đeo bám các vấn đề thời sự của giáo dục, chưa bao giờ Báo Thanh Niên “lãng quên” vấn đề về lương nhà giáo
ẢNH: ĐÀO NGỌC THẠCH
Năm 2006, lương GV vùng khó khăn có thâm niên sau 5 năm công tác trở lên, sau khi đã cộng mọi khoản phụ cấp, là trên 5 triệu đồng/tháng/người. Tại một số thành phố lớn, lương GV đứng lớp có trên 5 năm thâm niên, tính cả phụ cấp là trên 2 triệu đồng/tháng/người. Đó là mức thu nhập không thể nói là “đủ sống”, đặc biệt khi họ còn phải lo gia đình.
Bởi vậy, lời hứa rằng vào năm 2010, GV sẽ sống được bằng lương từ người đứng đầu ngành giáo dục được đặc biệt hy vọng và chờ đợi. Đến năm 2010, khi thấy chưa có chuyển biến, Thanh Niên tiếp tục trở lại với câu hỏi Bao giờ GV sống được bằng lương?
Bài viết nhận được sự quan tâm, phản hồi mạnh mẽ từ độc giả với hàng loạt e-mail, cuộc điện thoại về tòa soạn thể hiện sự đồng tình.
Lợi ích “Trăm năm trồng người”
Không chỉ ghi nhận đời sống và chia sẻ của nhà giáo, Báo Thanh Niên nhiều lần tìm đến các chuyên gia độc lập, cơ quan lập pháp và hành pháp để giúp bạn đọc có cái nhìn đa chiều, có giá trị thực tiễn và pháp lý về việc cần phải tăng lương cho nhà giáo.
PGS Nguyễn Thị Doan, nguyên Phó chủ tịch nước; GS Đào Trọng Thi, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, là những người từng lên tiếng mạnh mẽ về vấn đề lương nhà giáo trên Báo Thanh Niên.
Khi chúng ta tiến hành sửa luật Giáo dục 2009, quy định lương GV được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp được đưa vào dự thảo và nhận được sự đồng tình, ủng hộ rất cao. GS Đào Trọng Thi từng nhiều lần chia sẻ với PV Thanh Niên rằng đây là một trong những nội dung quan trọng nhất để thúc đẩy sửa luật Giáo dục. Ông gọi đây là nội dung mang tính “cách mạng” trong chính sách của nhà nước về giáo dục.
Tuy nhiên, sau nhiều lần bàn thảo, vấn đề lương GV đã được đưa ra khỏi dự thảo luật Giáo dục 2019 trình Quốc hội thông qua. Khi ấy, hai bộ có liên quan trực tiếp tới vấn đề này là Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính đều không đồng tình với nội dung “lương GV được xếp cao nhất…” và cho rằng đề xuất như vậy sẽ “phá vỡ thiết kế ban đầu của chế độ tiền lương trong hệ thống chính trị, làm phát sinh bất hợp lý giữa các ngành, nghề”…
GS Đào Trọng Thi trong nhiều cuộc trao đổi với PV Thanh Niên đều nói ông “rất tiếc” bởi chỉ khi được luật hóa thì mới có thể thực hiện được chính sách đặc biệt cần thiết và có ý nghĩa này.
Khi ngành giáo dục thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, Báo Thanh Niên cũng từng đăng tải ý kiến của nguyên Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan: “Nói thật, lương thế này thì ai làm nhà giáo. GV áp lực quá, vừa một lúc tinh giản biên chế, vừa đánh giá lại năng lực, nâng cao năng lực, vừa chính sách tiền lương không phù hợp. Mấy triệu bạc làm sao đủ sống, phải dạy thêm, làm đủ thứ… Tại sao Quốc hội không nghiên cứu bảng lương của ngành giáo dục?”.
Nhắc lại lợi ích “trăm năm trồng người”, cho rằng sản phẩm của giáo dục không phải thể hiện kết quả ngay hôm nay mà có khi 10 năm, 20 năm sau, bà Doan đề nghị: “Phải có chính sách tiền lương, thông qua bảng lương riêng cho nhà giáo, chứ cứ như thế này thì nhà giáo không đủ điều kiện để theo nghề đâu”.
Các bài báo về lương nhà giáo năm 2010, 2022
ẢNH: Chụp lại các bài báo đã đăng
Năm 2022, nhận thấy tình trạng GV bỏ việc, chuyển việc có chiều hướng gia tăng, đặc biệt là GV trẻ, trong khi cả nước vẫn đang thiếu trầm trọng GV, Thanh Niên là tờ báo tiên phong phản ánh về thực trạng này với loạt bài nhiều kỳ Vì sao GV nghỉ việc?. PV gặp những thầy cô giáo đã buộc phải chuyển nghề để lắng nghe tâm sự của họ. Chấp nhận từ bỏ nghề vốn được tôn vinh là “cao quý” để bán hàng online, làm phụ hồ, bán bún đậu mắm tôm… mỗi người là một câu chuyện đầy chất chứa nhưng tựu trung lại vẫn là do đồng lương không đủ sống.
Thời điểm ấy, trao đổi với Thanh Niên, ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ GD-ĐT), cảm ơn báo đã phản ánh kịp thời tâm tư của nhà giáo và khẳng định Bộ trưởng Bộ GD-ĐT nói riêng và Bộ GD-ĐT rất trăn trở về hiện tượng GV nghỉ việc và cho biết sẽ tiếp tục đề nghị Đảng, Nhà nước quan tâm tới chính sách tiền lương cùng các chế độ ưu đãi khác của viên chức giáo dục để tiền lương và thu nhập của viên chức giáo dục cơ bản đáp ứng được nhu cầu của cuộc sống; giúp họ yên tâm công tác, cống hiến cho sự nghiệp giáo dục.
“Lương nhà giáo cao nhất” đã được luật hóa
Tháng 6.2025, luật Nhà giáo đã được Quốc hội thông qua với “lương nhà giáo cao nhất trong hệ thống thang bảng lương hành chính sự nghiệp” được luật hóa tại điều 23 của luật. Đến cuối tháng 8, Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị cũng nêu “có chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội cho nhà giáo”.
Trao đổi với PV Thanh Niên dịp kỷ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam năm nay, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn cho biết: Để triển khai thi hành luật Nhà giáo có hiệu lực ngày 1.1.2026, Bộ GD-ĐT đang triển khai xây dựng Nghị định quy định chính sách tiền lương và chế độ phụ cấp đối với nhà giáo. Theo dự thảo Nghị định, nhà giáo dự kiến được hưởng thêm hệ số lương đặc thù bên cạnh các chế độ tiền lương, phụ cấp mà nhà giáo hiện đang được hưởng.
Những cam kết của lãnh đạo Bộ GD-ĐT dựa trên hành lang pháp lý quan trọng ấy một lần nữa giúp hàng triệu nhà giáo trên cả nước có quyền hy vọng sẽ chạm tới hiện thực: lương nhà giáo cao nhất.
Tiếp nối hành trình đã qua, Báo Thanh Niên sẽ tiếp tục đồng hành với nhà giáo cho đến khi luật này thực sự đi vào cuộc sống.
Giải pháp tổng thể giúp nhà giáo an tâm công tác
Dự thảo Nghị định hiện đang quy định “Nhà giáo được hưởng phụ cấp ưu đãi theo nghề, phụ cấp thâm niên nhà giáo và các loại phụ cấp khác theo quy định của pháp luật. Đối tượng hưởng phụ cấp, mức phụ cấp, cách tính hưởng phụ cấp thực hiện theo quy định của pháp luật và quy định tại Nghị định này”.
Ngoài chế độ tiền lương, phụ cấp, nhà giáo còn được hưởng chính sách hỗ trợ, thu hút, trọng dụng, bao gồm: chế độ trợ cấp theo tính chất công việc, theo vùng; chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng; chế độ hỗ trợ chăm sóc sức khỏe định kỳ, chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp; được bố trí nhà ở công vụ hoặc chỗ ở tập thể hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà khi công tác ở vùng đặc biệt khó khăn.
Theo Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn, các chính sách nêu trên cùng với các quy định về chuẩn nghề nghiệp, bổ nhiệm chức danh nhà giáo, tuyển dụng, sử dụng, tôn vinh, khen thưởng nhà giáo… sẽ là những giải pháp tổng thể giúp nhà giáo an tâm công tác, tập trung cho hoạt động nghề nghiệp, tạo động lực để nhà giáo nâng cao năng lực, phát triển nghề nghiệp liên tục.
Nguồn: thanhnien.vn
